نوشته‌ها

همه چیز در مورد آرتروز

 post_image

استئوآتریت که در عامه آرتروز به آن گفته می‌شود، شایعترین بیماری مفصل در انسان است و بیانگر نارسایی مفاصل است و آرتروز زانو علت عمده ناتوانی مزمن در میان افراد مسن می‌باشد.

عوامل

  • میزان بروز آرتروز با مسائل ژنتیکی و نژادی ارتباط دارد. بررسیها نشان می‌دهد که احتمال ابتلا به این بیماری در خانمها بیشتر است.
  • سن بالا: بزرگترین عامل خطرساز برای استئوآرتریت سن می‌باشد. بطوریکه در زنان با سن کمتر از ۴۵ سال فقط ۲% و در سنین بین ۶۴-۴۵ سال میزان شیوع ۳۰% بوده است. و بالای ۶۵ سال این میزان ۶۸% بوده است.
  • ضربه: ضربه‌های شدید و استفاده مکرر از مفصل نیز از عوامل خطر ساز مهم هستند بی‌کفایتی رباط متقاطع قدامی و آسیب منیسک منجر به استئوآرتریت زانو می‌شود. اگرچه آسیب غضروف مفصل ممکن است در هر زمان طی آسیب یا بعد از آن بوجود آید، در صورت استفاده از مفصل مبتلا (مثلا از قبل شکسته) حتی غضروف طبیعی نیز در صورت ناپایدار بودن مفصل از بین می‌رود.
  • چاقی: چاقی از عوامل خطر آرتروز در زانو و دست است. تحقیقات نشان داده که کاهش وزن به میزان ۵ کیلوگرم احتمال بوجود آمدن این بیماری علامتدار زانو را ۵۰% کاهش می‌دهد.

علت

ویژگی اصلی پاتولوژی این عارضه از بین رفتن پیشرونده غضروف مفصلی است. با وجود این آرتروز تنها بیماری بافت غضروفی نیست بلکه بیماری یک عضو (مفصل) است که درآن همه بافتها شامل استخوان زیر غضروف ، منیسک ، رباطها و قسمت عصبی- عضلانی و غضروف گرفتار می‌شوند.

علایم

آرتروز غالبا به صورت دردی عمقی در مفصل مبتلا توصیف می‌شود که این درد با کارکرد مفصل تشدید می‌یابد و با استراحت برطرف می‌شود، اما با پیشرفت بیماری ممکن است درد دائمی باشد. سفتی و خشکی مفصل مبتلا در هنگام بیدار شدن از خواب یا بعد از مدتی دوره بی‌فعالیتی و بی‌تحرکی ممکن است بارز باشد. اما پس از تقریبا ۳۰ دقیقه تسکین پیدا می‌کند. بیمار ممکن است برای حرکت مفاصل خود با مشکل مواجه شود و قادر نباشد آنها را خم و راست کند.

تشخیص

تشخیص آرتروز معمولا بر اساس ویژگیهای بالینی (علایم) و رادیوگرافی (عکس) صورت می‌گیرد در مراحل اولیه ، رادیوگرافی ممکن است طبیعی باشد، اما با از بین رفتن غضروف مفصل ، تنگ شدگی فضای مفصل و سایر تغییرات آشکار می‌گردد.

پیشگیری

  • از خوردن غذاهای چرب پرهیز کنید و به جای آن مصرف فراوان میوه و سبزی را در برنامه غذایی خود بگنجانید.
  • از اضطراب و استرس دوری کنید.
  • هنگام کار با کامپیوتر سعی کنید گردن خود را راست نگهداشته و شانه را عقب بدهید. قوز کردن هنگام کار طولانی با کامپیوتر سبب دردهای گردن و شانه ها می شود. کاملا پشت خود را به صندلی بچسبانید. همچنین ارتفاع صندلی خود را طوری تنظیم کنید که کف پاها روی زمین قرار داشته و زانوی شما در زاویه ۹۰ درجه قرار داشته باشد. Keybآرتروزrd و Mouse باید پایینتر از آرنج و نزدیک دستان شما قرار داشته باشد.

درمان آرتروز

درمان آرتروز در جهت کاهش درد ، حفظ تحرک و به حداقل رساندن ناتوانی بیمار صورت می‌گیرد.

درمان غیر دارویی

کاهش بار مفصل: آرتروز ممکن است به علت وضعیت نادرست بدن بوجود آمده یا تشدید یابد. اصلاح وضعیت غلط بدن و تصحیح انحنای بیش از حد کمر (لوردوز) ، ممکن است مفید باشد. باید از تحمیل بار اضافی به مفصل مبتلا ، خودداری شود. بیماران مبتلا به ساییدگی زانو یا مفصل ران ، باید از ایستادن طولانی ، زانو زدن و چمباتمه زدن خودداری کنند. بیماران چاق باید وزن خود را کاهش دهند. استفاده از کف گوه‌ای در بعضی انواع این بیماری زانو ممکن است درد را کاهش دهد. رعایت دوره‌هایی از استراحت در طول روز ممکن است مفید باشد. اما بی‌حرکت کردن کامل مفصل دردناک لازم نیست. در بیماران مبتلا به آرتروز یک طرفه مفصل ران یا زانو گرفتن عصا در دست طرف مقابل و در بیماری دو طرفه استفاده از چوب زیر بغل (یا Walker) کمک کننده است.
فیزیوتراپی و ورزش: گرم کردن مفصل ممکن است درد و سفتی را کاهش دهد. در بیماران باید برنامه ورزشی در جهت حفظ دامنه حرکت مفصل ، تقویت عضلات دور مفصل و بهبود وضعیت فیزیکی باید طراحی گردد. استفاده نادرست از مفصل مبتلا به علت ترس از ایجاد درد منجر به آتروفی (از بین رفتن و تحلیل) عضله می‌شود. چون عضلات اطراف مفصل نقش مهمی در حفاظت از غضروف مفصلی در برابر استرس فیزیکی دارند، تقویت آنها حائز اهمیت است.
در افراد مبتلا به این بیماری ، تقویت عضلات دور مفصل در عرض چند هفته ، ممکن است به اندازه داروهای مسکن منجر به کاهش درد شود. ناتوانی در افراد مبتلا به آرتروز زانو با ضعف عضله چهار سر ران ارتباط خیلی زیادی دارد و افراد فعال درد خیلی کمتری نسبت به افراد بازنشسته دارند.
بطور خلاصه اقدامات غیر دارویی که زیر بنای درمان این عارضه هستند عبارتند از: آموزش اصول مراقبت از مفصل ، روشهای حرارتی ، تمرینهایی برای تقویت عضلات اطراف مفصل ، کاهش وزن در افراد چاق ، پرهیز از اعمال بار اضافی به مفصل ران یا زانو با استفاده از کفهایی که بالشتک دارند و نیز با کمک عصا یا Walker.
همچنینی عوامل روانی- اجتماعی به عنوان تعیین کننده‌های درد از اهمیت زیادی برخوردار هستند. بطوری که در افراد مبتلا که حمایت اجتماعی اندکی دارند، مشاوره دوره‌ای توسط مصاحبه‌گران ماهر به اندازه داروهای مسکن ضد التهابی در کاهش درد مفصل موثر است.

درمان دارویی

امروزه درمان این بیماری جنبه تسکینی دارد و داروها سبب پیشگیری یا به تاخیر افتادن تخریب غضروف و … نمی‌شود. برای درمان درد آرتروز ، عوامل دارویی باید به عنوان روشی کمکی برای اقدامات غیر دارویی مورد استفاده قرار گیرند.
داروهایی مانند استامینوفن ، ایبوپروفن و ناپروکسن و سایر NSAIDها برای کاهش التهاب و کاهش درد استفاده می‌شوند. البته داروهای مسکن به علت خطر خونریزی معده باید با احتیاط مصرف شوند. استفاده از این داروها همراه یک ماده محافظ معده مانند امپرازول و همچنین مصرف وسط غذا می‌تواند خطر این عوارض را کم کند.
تزریق کورتون داخل مفصلی می‌تواند سبب تسکین درد به مدت چند هفته شود (در موارد درد حاد شدید). ولی نباید در فواصل کمتر از ۶-۴ ماه یک بار تکرار شود.

ورزش درمانی

آرتروز شایعترین بیماری مفصلی در انسان است . در کشورهای توسعه یافته ، التهاب مفصل زانو علت ناتوانی طولانی مدت در سالمندان به شمار می رود.
. سن قوی ترین عامل خطر زا جهت ایجاد بیماری است .در یک تحقیق بعمل آمده تنها ۲٪ زنان زیر ۴۵ سال دچار آرتروز بودند ولی میزان شیوع در زنان بالای ۴۵ تا ۶۴ سال ۳۰٪ و بالای ۶۵ سال ۶۸٪ بوده است .
. ضربه های شدید و استفاده مکرر از مفاصل نیز از عوامل خطرزای مهمی محسوب می شوند. الگوهای درگیری مفاصل تحت تأثیر اضافه بار تحمیل شده بر مفاصل در اثر مشاغل یا سرگرمی ها می باشد.

برای مثال :
. آرتروز مچ پا در بالرین ها ، آرنج و مفصل کف دستی – انگشتان درشت پرتاب کننده های توپ بیسبال ، شایع است در حالیکه در افراد عادی آرتروز هیچ یک از مفاصل فوق شایع نیست .
. فعالیت های شغلی از جمله مشاغل کارگردانی که با متد دستی سر و کار دارند ،
. کارگران نخ ریسی ، کشتی سازی و کارگران معادن زغالسنگ می تواند موجب ساییدگی در مفاصل خاصی شود.
. چاقی عامل خطرزایی برای بروز این بیماری در ناحیه زانو و دست محسوب می شود و طبق بررسی های بعمل آمده کاهش وزنی معادل ۵ کیلوگرم شانس پیدایش آرتروز علامت دار زانو را تا ۵۰ ٪ کاهش می دهد .بیشتر محققان بر این باورند که اولین تغییرات بیماری از غضروف شروع می شود.

هدف از درمان

. کاهش درد
. حفظ تحرک
. به حداقل رساندن ناتوانی مفصل در افراد می باشد .
کاهش فشار وارده بر مفصل از طریق :
. پرهیز از ایستادن طولانی ، زانو زدن ، چمباتمه زدن
. کاهش وزن
. استراحت
. استفاده از عصا و غیره از درمانهای غیر دارویی محسوب می شود .

کلینیک طب فیزیکی و فیزیوتراپی امید بهترین مرکز درمانی آرتروز می باشد.

استئوآرتریت چیست؟

استئوآرتریت یا آرتروز بیماری است که در نتیجه تخریب غضروف مفصلی بروز می کند و منجر به درد و سفتی مفاصل می¬شود. این بیماری یکی از قدیمی ترین و شایع ترین بیماریهای نوع بشر است. با نامهای درگر چون آرتروز، استئوآرتروز و آرتریت هیپرتروفیک نیز شناخته می شود. شرایط مختلفی وجود دارد که میتواند منجر به تخریب غضروفی شود مثل، چاق بودن، صدمه به مفصل، بیماریهای استخوان مجاور، ضعف عضلانی، آسیب به اعصاب تغذیه کننده ناحیه اطراف مفصل، بیماریهای التهابی مفاصل، و وراثت.
امکان ابتلای هر مفصلی در این بیماری وجود دارد اما، به طور شایع در مفاصل لگن، زانوها و ستون فقرات بروز می کند. همچنین مفاصل انگشتان دست، مفصل قاعده انگشت شست دست و شست پا را درگیر می کند. به ندرت باعث درگیری مچ دست، آرنج یا مچ پا می شود مگر در اثر صدمات وارده و یا فشارهای غیر معمول.
احتمال گسترش و پیشرفت این بیماری همراه با افزایش سن بیشتر می شود و دو جنس را درگیر می کند. تا سن ۴۵ سالگی احتمال بروز استئوآرتریت در مردان بیشتر است ولی پس از آن زنان بیشتر در معرض ابتلا هستند.
استئوآرتریت نتیجه تخریب غضروفی است و منجر به بروز درد در مفصل مبتلا می شود.
در مفاصل طبیعی، یک ماده محکم والاستیکی به نام غضروف انتهای هر استخوان را می پوشاند. وجود این غضروفها باعث ایجاد سطحی نرم و صیقلی برای حرکات مفصلی می شود و مانند بالش بین استخوانها عمل می کند.

مراحل تخریب مفصلی در استئوآرتریت

۱٫ هم زمان با افزایش سن، ساختار غضروف شروع به تغییر می¬کند. در اثر این مسئله غضروف خاصیت ارتجاعی خود را ازدست داده و در نتیجه در اثر صدمات یا استفاده مفرط، به سهولت صدمه می بیند. زمان بروز این تغییرات و نیز میزان گستردگی آنها، متاثر از وراثت، صدمات وارده به مفصل و سایر عواملی است که در صفحات بعد ذکر می شود.
۲٫ به دنبال تغییرات فوق لایه سینویوم که مثل آستری دیواره درونی مفاصل را می پوشاند، در پاسخ به تخریب غضروفی ملتهب می شود. این التهاب باعث تولید موادی می شود که باعث ایجاد صدمات بعدی به غضروف می شوند.
۳٫ در اثر تخریب غضروف، استخوان زیر آن در معرض آسیب قرار خواهد گرفت و امکان دارد مفصل شکل طبیعی خود را از دست بدهد. انتهای استخوانها کلفت شده و برآمدگیها یا زوائد استخوانی، در محل اتصال بافت نرم مفصلی به استخوان تشکیل می شود.
۴٫ ممکن است تکه هایی از استخوان و یا غضروف آزادانه در فضای مفصلی شناور شوند و باعث التهاب هر چه بیشتر شوند.
علاوه بر تخریب غضروفی، مایع مفصلی نیز ممکن است نقشی در روند بیماری داشته باشد. مایع مفصلی صدمات و تکانها را جذب می کند و به عنوان ماده لغزنده ای در مفصل عمل می کند و وجود آن برای عملکرد مناسب مفصل لازم است. این مایع عمدتاً از ماده ای چسبنده به نام هیالورونان تشکیل می شود. در استئوآرتریت ممکن است مقدار هیالورونان مایع مفصلی کافی نباشد. همچنین ممکن است به علت تغییراتی در کیفیت این ماده خاصیت حفاظتی و عملکرد آن به عنوان جاذب صدمات کاهش یابد. این مسئله مهم یکی دیگر از دلایل تخریب غضروفی و بروز علائم مفصلی در اوستئوآرتریت باشد.

___________________

مطالب مرتبط:

همه چیز در مورد آرتروز

دکتر متخصص آرتروز تهران

بیماری آرتروز چیست؟

بیماری آرتروز بیشتر در خانم‌ها و افرادی که از نظر شغلی مجبور هستند از یک عضو بیشتر از حد توان آن استفاده کنند و یا استفاده نامناسب از عضو دارند، دیده می‌شود مانند کارگرانی که مجبور هستند ساعت‌های زیادی را روی دو پا بنشینند، افرادی که در طول روز از پله زیاد استفاده می کنند و یا زیاد سرخود را خم می‌کنند.

این بیماری که در اصطلاح عامیانه به آن ساییدگی مفصل هم گفته می‌شود، بیماری است که در آن غضروف مفصلی دچار تخریب می‌شود.

فعالیت‌های روزمره، موجب ایجاد آسیب در بافت‌های مفاصل مختلف بدن می‌شود ولی بدن به‌دلیل خاصیت ترمیمی، مرتب آسیب‌های وارد شده به مفصل را بازسازی می‌کند.

اگر آسیب‌های وارد شده به مفصل ناشی از آرتروز از قدرت ترمیم بدن بیشتر شود، بازسازی به خوبی اتفاق نمی‌افتد و مفصل بتدریج دچار تخریب شده و غضروف موجود در مفصل نازکتر و ضعیف‌تر می‌شود.

استخوان‌های تخریب شده و نازکی غضروف‌ها موجب می‌شود دو سطح استخوان مجاور به هم نزدیکتر شوند و در حرکت‌های روزمره این دو استخوان به هم ساییده شده، درنتیجه تخریب استخوان‌ها و آرتروز اتفاق می‌افتد و یا استخوان‌های اضافی تشکیل می‌شود.

مهمترین علامت بیماری آرتروز ، درد مفصل می‌باشد، معمولاً درد مفاصل با حرکت و فعالیت بیشتر می‌شود و با استراحت رفع می‌گردد، اما در مراحل پیشرفته و شدید ممکن است در استراحت هم بیمار، درد داشته باشد.

مفاصل زانو، شست پا و دست، مهره‌های گردن و کمر بیشتر در معرض ابتلا به بیماری آرتروز هستند.

تشخیص

وجود علایم بالینی همچون درد و محدودیت استفاده از مفصل به‌دلیل بروز درد، سابقه شغلی بیمار و عکسبرداری از مفصل مبتلا، از راه‌های تشخیص این بیماری می‌باشد.

درمان بیماری آرتروز

متأسفانه درمان خاصی برای بیماری آرتروز وجود ندارد و بهترین کار پیشگیری از ایجاد این بیماری است.

راه‌های درمان بیماری شامل اقدامات پیشگیرانه و اقدامات غیردارویی و دارویی و درنهایت بنا به تشخیص پزشک معالج، درمان جراحی بیماری آرتروز است.

استفاده صحیح از مفاصل در فعالیت‌های شغلی و روزمره مثل کم کردن دفعات بالا رفتن از پله‌ها، نشستن بر روی کرسی و چهار پایه در مواردی که فرد لازم است روی زمین بنشیند، پوشیدن کفش با کفی نرم، عدم خم کردن زیاد سر، بالا کشیدن سطح کار، از دیگر اقدامات پیشگیری از ابتلا به بیماری آرتروز است.

در موارد درمانی استفاده از مسکن برای کنترل درد ناشی از بیماری آرتروز توصیه می‌شود، مصرف طولانی مدت مسکن باید با تجویز پزشک و تحت مراقبت آن، برای جلوگیری از عوارضی مانند زخم معده، نارسایی کلیه و پوکی استخوان باشد.

توصیه های مهم

افراد برای نشستن طولانی مدت در محیط اداری از صندلی بلند و استاندارد با تکیه‌گاه مناسب استفاده کنند، از نشستن به‌ صورت خمیده خودداری کرده و در صورتی که مجبور به نشستن در ساعاتی طولانی مدت هستند، بهتر است هر نیم تا یک ساعت، از صندلی بلند شده و چند قدمی را حرکت کنند.

افراد باید کارهای خود را در صورت امکان با فاصله زمانی مناسب و فعالیت‌های وزنی را مناسب با سن، جنس و وضعیت مفاصل خود انجام دهند و در صورتی که انجام بعضی حرکت‌های وزنی منجر به ایجاد درد می‌شود، حتماً با نظر پزشک فعالیت خود را ادامه داده و یا قطع نمایند.

توصیه می‌شود افراد مبتلا به بیماری آرتروز از توالت فرنگی استفاده کنند و از انجام ورزش کوهنوردی و بالا رفتن از سطح شیب‌دار خود‌داری کنند.

رژیم غذایی مناسب شامل مصرف لبنیات تازه، سبزی، میوه‌جات تازه و ماهی را در برنامه غذایی خود لحاظ کنند.

در مواردی از بیماری آرتروز که مفصل ناپایدار است و صلف ماهیچه‌ای هم ایجاد شده، استفاده از وسایل کمکی مانند عصا، زانوبند و چهار پایه توصیه می شود.

برای آشنایی بیشتر آرتروز و درمان آن روی لینک مربوطه کلیک کنید:

– تاثیر یوگا بر آرتروز

– آرتروز زانو و یوگا

 آرتروز زانو و ورزش تایی چی

– آرتروز و سردرد

ورزش برای جلوگیری از آرتروز

علاجی برای آرتروز وجود ندارد اما شما می‌توانید با انجام ورزش که پیشرفت بیماری را کندتر کند، درد را کاهش دهد و کارکرد مفصل را حفظ کند یا بهبود بخشد. اگر اضافه وزن دارید یا چاق هستید، کاهش وزن برای کاهش درد مفید است. اغلب می‌توانید با مسکن‌های معمول مانند استامینوفن یا ایبوپروفن و آسپیرین درد را تسکین دهید. استفاده از عصاها، اسپلینت‌ها یا بریس‌ها ممکن است برای حفاظت مفصل از آسیب بیشتر ضروری باشد اما یک شیوه درمانی وجود دارد که افراد مبتلا به آرتروز باید هر روز استفاده کنند: ورزش.

ورزش مرتب، عضلات را تقویت می‌کند و انعطاف‌‌پذیری و توان حفظ تعادل را بهبود می‌بخشد. ورزش نه تنها به تسکین درد و سفتی مفاصل ناشی از آرتروز کمک می‌کند، بلکه سطح سلامت عمومی فرد را نیز ارتقا می‌دهد. همچنین ورزش به عنوان وسیله‌ای برای بهبود خلق و خو و برای پیشگیری از سایر بیماری‌های شایع در سالمندی مفید است. جامعه طب سالمندی آمریکا در سال ۲۰۰۱ توصیه کرد که ورزش بخش ثابتی در درمان آرتروز در افراد ۶۵ ساله و بالاتر باشد. این انجمن همچنین پس از بررسی شواهد نتیجه کرد که ورزش در حد متوسط، بر خلاف نگرانی برخی از افراد، خطر ابتلا به بیماری را افزایش نمی‌دهد؛ گرچه فعالیت جسمی شدید یا شرکت در ورزش‌های رقابتی در طول زندگی ممکن است چنین اثری داشته باشد. پژوهش‌ها نشان می‌دهد که زنان سالمند می‌توانند با انجام یک یا دو ساعت فعالیت جسمی با شدت متوسط در هر هفته از درد جلوگیری کنند.

ورزش نکردن ممکن است به طور مستقیم در آرتروز نقش داشته باشد؛ به خصوص به علت تحلیل رفتن عضلات حمایت‌کننده و جاذب ضربه، مثل عضلات اطراف زانو. اجزای اصلی برنامه ورزشی که برای مبتلایان توصیه می‌شود، فعالیت‌هایی است که انعطاف‌پذیری، قدرت عضلانی و استقامت را افزایش می‌دهند. برنامه ورزشی باید برای هر فرد به طور جداگانه طرح‌ریزی شود تا از آسیب و تشدید آرتروز جلوگیری کند. این امر به معنای آن است که باید پزشک، فیزیوتراپیست یا سایر متخصصان پزشکی باتجربه ابتدا فرد را ارزیابی کنند.

فعالیت‌هایی که پزشک شما توصیه می‌کند و اینکه چه اندازه و با چه فواصل زمانی ورزش کنید، به عوامل گوناگون بستگی خواهد داشت؛ از جمله اینکه کدام مفاصل درگیر آرتروز هستند، شدت درد در چه حدی است، میزان تناسب اندام شما چه‌قدر است و اینکه شما به چه بیمار‌ی‌های دیگری مبتلا هستید؟

ورزش‌های استقامتی برای آرتروز

ورزش‌های هوازی کم‌شدت می‌تواند کارکرد قلبی عروقی و کلی بدن را بهبود بخشد، احساس سلامت در فرد ایجاد کند، به کنترل وزن کمک کند و در عین محافظت از مفاصل به تقویت عضلات کمک کند. گزینه‌های مناسب شامل پیاده‌روی، شناکردن و پاروزنی و استفاده از دستگاه ورزشی الیپتیکال است. از فعالیت‌هایی که فشار بیش از حدی روی زانو می‌آورد (مانند دویدن) و ورزش‌هایی که شامل پرش، پیچش سریع یا توقف ناگهانی است (مانند تنیس و بسکتبال) خودداری کنید. شنا و ورزش‌های درون استخر برای افراد مبتلا به آرتروز منافع متعددی دارند. آب گرم برای عضلات و مفاصل تسکین دهنده است. اثر شناوری آب فشار وارد بر مفاصل شما را کاهش می‌دهد و آب مقاومتی را فراهم می‌کند که به قدرت عضلات می‌افزاید. سعی کنید که ورزش‌های هوازی کم‌شدت را دست کم چهار بار در هفته حداکثر تا ۳۰ دقیقه در روز انجام دهید.

کفش های پاشنه بلند

دوسوم افرادی که آرتروز زانو دارند، زن هستند و کفش‌های پاشنه بلند، یکی از علل شیوع این بیماری در زنان است. کارشناسان می‌گویند کفش‌های پاشنه بلند فشار غیرمعمولی را هم بر جلو و هم بر عقب زانو وارد می‌کنند. حتی یک پاشنه ۴ سانتی‌متری می‌تواند فشار در دو محل رایج برای تخریب ناشی از استئوآرتریت را افزایش دهد: مفصل زیر کلاهک زانو (مفصل کشککی- رانی)و سطوح مفصلی در طرف درونی زانو (بخش داخلی زانو). پس زنان چه کفشی باید بپوشند؟ کارشناسان می‌گویند کفش‌های با پاشنه کوتاه و دارای قوس کم اجازه می‌دهد پا با زمین تماس داشته باشد و به‌طور طبیعی به جلو حرکت کند.

آرتروز درمان قطعی ندارد اما با ورزش می توانید آن را به تاخیر بیاندازید .

برای آشنایی بیشتر آرتروز و درمان آن روی لینک مربوطه کلیک کنید:

تاثیر یوگا بر آرتروز

آرتروز زانو و یوگا

آرتروز زانو و ورزش تایی چی

آرتروز و سردرد

علت آرتروز چیست؟

آرتروز بیماری هست که سن و سال نمی شناسد و در اثر کمبود کلسیم و ویتامین D و دیگر عوامل باعث می شود استخوان ها حالت اوله خود را از دست بدهند در این جا چند نوع ورزش برای جلوگیری از آرتروز را معرفی می کنیم .

درمان جراحی برای این بیماری وجود ندارد ولی با تدابیری می‌توانید مانع پیشرفت بیماری شوید که از مهم‌ترین تدابیر مورد بحث، ورزش‌های آرتروز است.

آرتروز یکی از علل اصلی معلولیت و ناتوانی است. هم مردان و هم زنان به بیماری مبتلا می‌شوند اما زنان معمولا پس از ۵۵ سالگی، حدود ۱۰ سال دیرتر از مردان به این بیماری مبتلا می‌شوند. بیماری اغلب مفاصل لگن، زانوها، ستون فقرات و دست‌ها را گرفتار می‌کند. از آنجایی که اغلب افراد مبتلا سالمند هستند (حدود نیمی از افراد بالای ۶۵ سال درجاتی از آرتروز را دارند) مدت‌ها تصور می‌شد که بیماری آرتروز بخش طبیعی پیری است که بیانگر فرسودگی غضروف مفصل در طول عمر است اما کارشناسان اکنون می‌دانند که عوامل بسیاری علاوه بر سن در ایجاد آرتروز دخیل هستند.

خطر ابتلا به آرتروز ممکن است به ارث برسد. آسیب‌ها یا بیماری‌ها نیز ممکن است تخریب غضروف مفصل را شدت بخشند. سرعت پیشرفت بیماری به ژنتیک، نیروهای بیومکانیکی و فرآیندهای زیستی و شیمیایی بستگی دارد که همه آنها از فردی به فرد دیگر متفاوت است.

آرتروز و چاقی

چاقی یکی از مهم ترین عوامل تخریب سریع غضروف زانوست از بین رفتن غضروف زانو موجب آرتروز زانو می شود که از شایع ترین عوارض سالمندی است و با درد و محدودیت حرکت مفصل بروز می کند . افزایش وزن و چاقی به شدت با آرتروز ارتباط دارد زیرا وزن اضافه فشار وارد بر زانوها، لگن و ستون فقرات را افزایش می‌دهد. بررسی مداوم افرادی که در فرامینگهام ماساچوست زندگی می‌کنند، نشان داده است افراد دارای اضافه وزن در دهه ۲۰ زندگی، در دهه ۳۰ و در دهه ۴۰ زندگی میزان ابتلا بالاتر است . سنگین‌‌ترین زنان در مقایسه با لاغرترین زنان دو بار با احتمال بیشتر دچار به این بیماری می‌شوند و احتمال آرتروز زانو در آنها سه برابر است.

بررسی ها پیشتر نشان داده است چاقی خطر ابتلا به این بیماری را حتی در مفاصلی که وزن روی آنان قرار ندارد ، از جمله مچ دست نیز افزایش می دهد .

برای آشنایی بیشتر آرتروز و درمان آن روی لینک مربوطه کلیک کنید:

– تاثیر یوگا بر آرتروز

– آرتروز زانو و یوگا

 آرتروز زانو و ورزش تایی چی

– آرتروز و سردرد

آرتروز زانو و یوگا

مبتلایان به آرتروز زانو و یا سایر مشکلات آن می بایست در حین انجام تمرینات یوگا از انجام دادن حرکات شدید ، ناگهانی و غیر معمول زانو خودداری کنند . افراد مسن و به ویژه مبتلایان به آرتروز شدید زانو می بایست از هر حرکت و یا نشستن در وضعیت هایی که نیاز به خم کردن زانو دارد ، نظیر نشست سوکهاسانا (چهار زانوی ساده) و خصوصاً نشست بر روی دو زانو (واجر آسانا) و یا حرکت هایی مانند ویرابادر آسانا (۱ ، ۲ ، ۳) و . . . پرهیز نمایند .  به افراد دچار آرتروز زانو توصیه می شود حتماً تمرینات یوگای خود را تحت نظر مربی مجرب انجام داده ، حتی الامکان بر روی زانو ننشینند و در زندگی روزمره نیز برای نشستن از مبل یا صندلی راحتی استفاده کنند . در حین تمرینات یوگا این افراد می توانند حرکات نشسته را در حالی که پاهای خود را به سمت جلو بدن قرار داده اند انجام دهند . این افراد لازم است اگر به تازگی یوگا را شروع کرده‌اند ، تمرینات خود را از تمرینات ساده و به صورت آهسته شروع کرده و به آهستگی نیز جلو بروند . چنین افرادی باید از کلاس های یوگای مبتدی شروع کرده و حرکات و وضعیت های بدن را به درستی بیاموزند و کلیه تمرینات یوگای خود را نیز با احتیاط انجام دهند . فراموش نکنید بسیاری از افرادی که یوگا کار می‌کنند ، هنگامی‌آسیب می‌بینند که سعی می‌کنند با شاگردان دیگر و یا با مربی خود رقابت کنند . بنابراین هرگز برای رقابت با دیگران به بدن خود نباید فشار وارد کرد . آگاهانه و فقط قسمتی از یک فرم و وضعیت یوگا را به درستی انجام دادن بهتر از این است که کل یک فرم را در وضعیت بد و یا نادرست اجرا کردن! لذا توصیه می گردد در حین اجرای تمرینات یوگا به جای تمرکز بر روی مقدار کشش بدن ، بر روی تنفس تمرکز شود . تمامی کارآموزان یوگا لازم است برای خود اهداف شخصی تعیین کنند و کلیه افرادی که دارای ضعف و یا آرتروز زانو ، کمر ، گردن و . . . می باشند نیز باید توان خود را تخمین بزنند و بر اساس آن به آرامی پیشرفت در تمرینات یوگا را تجربه کنند . این کار کمک می‌کند تا این اشخاص اهداف کوچک و ویژه‌ای برای هر جلسه از تمرینات یوگا داشته‌ و از کشش و یا فشار بیش از حد بر بدن پرهیز کنند .

افراد مبتلا به آرتروز زانو ، می بایست در زندگی روزمره نیز مواردی را همواره مد نظر داشته باشند .

نرمش یوگا برای آرتروز زانو

▪ برای درمان این بیماری روی زمین دراز کشیده پاها را کمی از هم دور کنید. دم عمیقی بگیرید و زانوها را خوب منقبض نموده سپس همراه با بازدم انقباض را رها کنید. این عمل را چندین بار تکرار نمائید.

▪ برای تسکین درد زانو ناشی از آرتروز روی زمین دراز بکشید. دستها را زیر سر قلاب نموده کف پاها را بر زمین عمود نگه داشته هر دو پا را منقبض کنید. سپس بترتیب پاها را ۴۵ یا ۶۰ درجه از روی زمین بلند نمائید.

▪ نزدیک به دیوار روی زمین طوری دراز بکشید که از ران تا پاشنه پاها روی دیوار تکیه داده شوند. سپس پاها را اندازه عرض شانه‌ها از هم دور نموده پنجه پاها را بطرف زمین کشش دهید. سپس پنجه پاها را بطرف داخل حرکت دهید بطوری که انگشتان هر دو پا به یکدیگر نزدیک شوند. سپس پنجه پاها را بطرف خارج حرکت دهید بطوری که انگشتان هر دو پا از هم دیگر دور شود.این عمل در بهبودی و رفع درد ناشی از آرتروز زانو موثر می باشد .

▪ فرد دچار آرتروز زانو نزدیک دیوار روی یک چهار پایه نشسته، پشت کتفها و باسن را به دیوار تکیه دهید. هر دو ساق پاها را بر زمین عمود نگاه داشته، پای راست را بطرف بالا بیاورید تا آنجا که بتوانید زانو را صاف کنید. دقت کنید که عضلات پشت ران پا خوب کشیده شود.

▪ روی شکم دراز بکشید. دستها را زیر پیشانی روی هم قرار دهید. عضلات باسن و ران پاها را خوب منقبض نموده پاها را بترتیب از پشت ۴۰ یا ۴۵ درجه بلند کنید. فرد مبتلا به آرتروز زانو باید دقت نماید که پاها از مفصل ران بلند شود و عضلات روی ران پاها (چهار سر زانو) کشیده شود.

اگر انجام هریک از این نرمش‌ها سبب ایجاد درد در مفصل شود از انجام آن صرف‌نظر کنید. قبل از انجام نرمش یوگا برای آرتروز زانو با پزشک معالج خود مشورت کنید. در ابتدا با تعداد محدودی از حرکات یوگا را شروع نموده بتدریج بر تعداد آنها بیفزائید. تلاش نمائید که برنامه نرمش یوگای روزانه بطور مرتب انجام شود. از فشار آوردن روی مفصل هنگام نرمش یوگا جداً خودداری کنید.

برای آشنایی بیشتر آرتروز و درمان آن روی لینک مربوطه کلیک کنید:

– تاثیر یوگا بر آرتروز

 آرتروز زانو و ورزش تایی چی

– آرتروز و سردرد

آرتروز و سردرد

سردردهای در حین خواب و بعد از بیدار شدن را از جمله موارد قابل مراجعه به پزشک است و در اغلب موارد این نوع دردها زمینه‌هایی از سردردهای میگرنی،  آرتروز گردن  و در موارد بسیار معدود نیز تومورهای مغزی هستند.

مشکلات ناحیه گردن… منجمله آرتروز می تونه باعث سردرد بشود.برای تشخیص علت درد باید به پزشک مراجعه کنید .

سردرد : بیشتر در افراد مسن روی می دهد . آرتروز گردن و ناحیه اکسی بیتال که علت آن یا اسپاسم های عضلانی یا فشار به رشته های حسی شبکه گردنی است . درمان سردرد شامل فیزیوتراپی ، کشش گردن و مصرف داروی ضد اسپاسم است .

آرتروز گردن مثل سایر جاهای بدن… بیشتر در سنین بالا هست. اما عوامل دیگه ای هم هست که باعث میشه درد گردن زودتر ظاهر بشه. ستون فقرات هم مثل هر ساختمان دیگر بطور طبیعی در معرض تغییرات ناشی از افزایش سن است اما برخی مسائل مثل حرکات بیش از حد یا ناصحیح ، استفاده نادرست ، سوانح رانندگی که باعث خمیدگی ناگهانی سر به جلو و سپس عقب می شوند ( Wiplash ) ، کارهای سنگین ، حمل وسایل و اشیاء روی سر ( که در جامعه روستایی ما شایع است ) ، اختلالات مادرزادی و … سرعت و شدت پیدایش این تغییرات را بیشتر می کنند.از جمله این تغییرات می توان به تغییر ساختمان دیسک بین مهره ای ، برجسته شدن آن به داخل کانال نخاعی یا سوراخ های بین مهره ای ، پیدایش خارهای استخوانی در لبه مهره ها ( اوستئوفیت ) و حتی تغییر شکل و بهم خوردن انحنای طبیعی آنها اشاره کرد .هر کدام از این تغییرات ، بسته به محل ، می توانند باعث فشار بر ریشه های عصبی یا حتی نخاع شوکی شوند و بیمار را علامتدار کنند از جمله علایم مشکلات گردنی و آرتروز گردن، سردرد می باشد .

داروهای رفع آرتروز

داروهایی که برای بیماری های التهاب مفصلی استفاده میشوند فقط خاصیت تسکین دهنده درد و ضد التهابی دارد و به عنوان درمانی برای آرتریت و سایر التهابات مفصلی به کار نمیرود .استفاده در درمان آرتروز به صورت موضعی (مالش دارو به روی پوست) است و با نفوذ به زیر پوست و قسمت های ملتهب مفاصل باعث کاهش یا از بین رفتن درد ناشی از آرتروز میگردد و بیمار را از استفاده دارو های شیمایی پر عارضه بی نیاز می گرداند.

علائم و نشانه ها

اغلب بیماران مبتلا به آرتروز گردن با درد و محدودیت حرکتی ناحیه گردن مراجعه می کنند .بسته به محل فشار ، ممکن است علائم محدود به اندام فوقانی باشند( بی حسی ، دردتیر کشنده به شانه یا دست و خصوصا پشت سر و کاهش قدرت عضلانی ) ، یا اندام تحتانی را درگیر کنند ( سفتی و اختلال در قدرت عضلانی پاها ، اختلالات حسی ، بی اختیاری یا احتباس ادرار و مدفوع و بعضا علائم در هر چهار اندام مشاهده می شوند .برخی از سر دردها خصوصا سردردهای نیز کشنده از پشت سر که با حرکات یا برخی وضعیت های خاص پدید می ایند ، درد بین دو کتف و درد شانه ها نیز از جمله علائمی هستند که میتوانند در اثر آرتروز گردن مشاهده شوند و متأسفانه سردرد پاسخ کمتری به درمان می دهند. برای بررسی و تأیید تشخیص بیماری می توان از عکس رادیوگرافی ساده در چهار جهت ، سی تی اسکن و MRI استفاده کرد که هر یک ارزش خاص خود را دارند .

انتخاب بالش، درد سر و گردن

سردرد ناشی از آرتروز گردن یکی از مشکلات شایعی است که اغلب افراد پس از خواب شبانه تجربه می‌کنند، در بسیاری از موارد افراد به دنبال کشف علت درد به هر بیماری ممکن است فکر کنند، غافل از اینکه استفاده و انتخاب بالش نامناسب علت اصلی است. آرتروز گردن از علل شایع سردرد در سنین مختلف است، بسیاری از افراد در مراحل اولیه و زمانی که از بیماری خود اطلاعی ندارند دچار درد می شوند.

انتخاب بالش مناسب جهت پیشگیری از دردهای ناحیه سر و گردن اهمیت دارد و اسپاسم و گرفتگی عضلات ناحیه گردن و پشت سر از علل شایع سردرد در ساعات اولیه صبح است که به علت استفاده و انتخاب بالش نامناسب ایجاد می شود.

اندازه و ضخامت بالش باید به گونه‌ای باشد که تمامی گردن و شانه‌ها روی بالش قرار گیرد و هنگامی که سر روی بالش است و فرد در حالت رو به بالا خوابیده است، سر کاملا در امتداد بدن قرار گیرد.

در مواردی که بالش بلند یا خیلی کوتاه باشد و سر بالاتر یا پایین تر از ناحیه تنه قرار گیرد، گرفتگی عضلات سر و گردن باعث ایجاد سردردهای صبحگاهی می‌شود.

برای آشنایی بیشتر آرتروز و درمان آن روی لینک مربوطه کلیک کنید:

– تاثیر یوگا بر آرتروز

– آرتروز زانو و یوگا

 آرتروز زانو و ورزش تایی چی

آرتروز زانو و ورزش تایی چی

ورزش تایی چی ، ورزشی فوق العاده برای آرتروز زانو مفید می باشد .

هنگام بروز آرتروز موضعی در ناحیۀ زانو چه باید کرد؟ این گونه مرسوم بوده که هنگام بروز آرتروز زانو از یک ضد درد یا مسکن استفاده می شده ولی این داروها تنها باعث مزمن شدن درد می شدند.

و اگر شما چند بار در هفته ورزش تایی چی انجام دهید، آیا تأثیری در درمان آرتروز زانو و درد دارد؟ ورزش تایی چی به داد زانوی شما گوش می هد.

آرتروز زانو بیماری رایجی است که نزدیک ۴۰% افراد بالای ۶۵ سال به این بیماری دچار می شوند. درد و ناراحتی های بسیار شدیدی ایجاد می کند که ممکن است باعث شود که فرد مبتلا در انجام کارهای روزمره اش نیز ناتوان شود.

عموماً مصرف داروهای ضد التهابی برای بهبود شرایط زندگی به بیماران توصیه می شود:

اگر کاهش وزن هم لازم باشد، توصیه می شود که فعالیت های فیزیکی منظم، در حد توانشان و متناسب با زندگی روزمره شان انجام دهند.جلسات فیزیوتراپی هم می توانند مؤثر باشند.

از سوی دیگر، اخیراً اثرات عضله سازی بر روی آرتروز زانو تأیید شده است. تمرینات عضله سازی، چه با دستگاه و چه بدون دستگاه، خصوصاً تمرینات انقباضی باعث تقویت عضلات چهار سر ران می شود. این تمرین ها تحرک، تعادل و عملکرد جسمی را بهبود می بخشد.

“تایی چی” نیز یکی از روش های است که به اندازۀ روش های عضله سازی سابق مؤثر و مفید است؛ برای اثر بخشی این روش شواهدی نیز وجود دارد.

“تایی چی” در برابر آرتروز زانو

نزدیک به چهل نفر از افرادی که حدود ۱۰ سال یا کمتر، از آرتروز زانو رنج می برده اند، پذیرفتند که در یک دوره یک ماهه، دو بار در هفته و هر بار به مدت یک ساعت، ورزش تایی چی انجام دهند.

ورزش تایی چی ۷۵% کاهش درد و چهار برابر افزایش توانایی در انجام کارهای روزمره را برای افراد مبتلا به آرتروز زانو به ارمغان آورد. ورزش تایی چی باعث می شود توانایی جسمانی، مستقل بودن در کارهای شخصی و سلامتی بیماران به میزان قابل توجهی بهتر شود به حدی که ورزش تایی چی نشانه های افسردگی ناشی از درد کاهش یافت.

تأثیر ورزش تایی چی بر آرتروز زانو

ورزش تایی چی،یک فن رزمی است که به بدنی آرام نیاز دارد. ورزش تایی چی باعث حرکت ماهیچه ها، انعطاف و استقامت شان می شود. ورزش تایی چی کمک می کند تا فرد شناخت بهتری از بدنش و محدودیت هایش به دست آورد.

ورزش تایی چی آرام ذهن را نیز به کار می اندازد. به لطف عمل تنفس و استراحت، وضعیت عمومی بدن بهبود می یابد؛ این بهبودی و درمان علائم آرتروز زانو از جمله درد بسیار مفید و ارزشمند است. به همۀ این موارد باید مهارت در کنترل بر درد را نیز اضافه کرد.

چگونگی ورزش تایی‌چی

ورزش تایی چی وسیله‌ای است، برای نگه داشتن وضع بدن در حالت طبیعی و جلوگیری و بهبود امراض.
ورزش تایی چیشامل تمرین‌های بدنی نرم و ساده که به طور معمول به هنگام صبح و به صورت گروهی انجام می‌شود.
در ورزش ورزش تایی چی، عضلات آرام‌ آرام تقویت می‌شوند.
بر خلاف سایر رشته‌های رزمی که حرکاتی سخت و خشن دارند، تکنیک‌ها در هنر رزمی تای چی نرم، ملایم و شناور اجرا می‌شوند و به اعمال نیرو، بیش از انجام حرکات خشن و قدرتمندانه تاکید دارند.

برای آشنایی بیشتر آرتروز و درمان آن روی لینک مربوطه کلیک کنید:

– تاثیر یوگا بر آرتروز

– آرتروز زانو و یوگا

– آرتروز و سردرد

تاثیر یوگا بر آرتروز

در تمام منابع یوگا ذکر گردیده است که هدف اتحاد ذهن ، بدن و روح است . این دیدگاه معتقد است که ذهن ، بدن و روح یکی هستند و اگر این یگانگی در یک بستر مناسب قرار گرفته و راه درست تمرین نیز در پیش گرفته شود ، بدن می تواند به هماهنگی و تعادل برسد و صلح و آرامش را تجربه نماید . یوگا عملی درمانی نیز شناخته شده است و انجام آگاهانه ، منظم و مستمر تمرین ها به افراد کمک می کند تا به وضعیت ، تنظیمات و خصوصیات بدن خود بیشتر آگاه بوده ، بدن خود را منعطف کرده و پیرو یوگا آرامش پایدار را نیز تجربه کنند . یکی از مهمترین دلایلی که روز بروز بر تعداد افرادی که جذب تمرینات یوگا می گردند افزوده می گردد نیز به همین دلیل است . اما افرادی که در بدن خود ضعف و یا ناهنجاری هایی دارند و یا بیماری های مفصلی و یا استخوانی را تجربه می کنند لازم است تا با آگاهی کامل شروع به انجام تمرین های یوگا نمایند .

آرتروز (Arthritis) یکی از شایع‌ترین بیماریهای مفصلی است این بیماری در مفاصل اصلی حرکتی مانند زانوها، مفصل ران پاها، شانه‌ها، آرنجها، انگشتان دستها، پاها و در ستون مهره‌ها ایجاد می‌شود و باعث التهاب، ورم و درد در مفاصل شده، محدودیت در دامنه حرکتی مفصل را ایجاد می‌کند. داشتن دانش و آگاهی در این زمینه برای همه ورزشکاران و مربیان لازم است. حرکات نرمشی یوگا برای آرتروز پشت، کمر و زانو ارایه می‌گردد.

نرمش یوگا برای آرتروز پشت و کمر

▪ برای تسکین درد ناشی از آرتروز روی زمین به پشت دراز بکشید. کف پاها را عمود بر زمین نگاه داشته، پای راست را از زانو خم نموده روی سینه قرار دهید. سپس با هر دو دست ساق پاها را بگیرید، پاشنه‌های هر دو پا را بطرف خارج کشیده چند ثانیه در این وضعیت باقی بمانید. سپس به حالت اولیه برگشته این عمل را عیناً با پای چپ انجام دهید.

▪ روی زمین به پشت دراز بکشید هر دو پا را از زانو خم نموده روی سینه قرار دهید و با هر دو دست ساق پاها را بگیرید. زانوها را تا حدالامکان به سینه نزدیک کرده، پاشنه‌های پا را به طرف خارج کشش دهید این نرمش یوگا در بهبودی درد ناشی از آرتروز کمک می کند.

▪ به پشت دراز بکشید. دستها را زیر سر قلاب نمایید. پاها را از زانو خم نموده عضلات شکم را منقبض کنید. فرد دچار آرتروز باید دقت نماید که عضلات کمر با زمین تماس پیدا کند.

▪ برای تسکین و رفع درد روی شکم دراز بکشید. کف دستها را جلوتر از سر روی زمین قرار داده، پاها را به اندازه عرض شانه از هم دور کنید. همراه با عمل دم و کمی فشار به کف دستها و نیز انقباض عضلات لگن و پاها، بالاتنه را تا ناف از روی زمین بلند نمایید. فرد مبتلا به آرتروز باید دقت نماید که دستان صاف و کشیده شود. همراه با تنفس عادی ده ثانیه در حرکت مکث کرده با بازدم به حالت اولیه برگردد.

▪ روی شکم دراز بکشید. ساق دست راست را زیر پیشانی قرار دهید. پای راست را از پشت خم نموده پاشنه پا را به باسن نزدیک کنید، با دست راست مچ پای راست را گرفته چند ثانیه در حرکت باقی مانده به حالت اولیه برگردید و این عمل را عیناً با پای چپ انجام دهید این نرمش یوگا برای تسکین درد آرتروز مفید می باشد .

▪ از فرد دچار آرتروز خواسته می شود روی زمین به پشت دراز بکشد. هر دو پا را از زانو خم کرده بطرف داخل روی سینه قرار دهد. با دستها هر دو ساق پا را بگیرد. سپس مانند نوسانات الاکلنگ بدن را به سمت جلو و عقب حرکت دهد.

برای آشنایی بیشتر آرتروز و درمان آن روی لینک مربوطه کلیک کنید:

– آرتروز زانو و یوگا

 آرتروز زانو و ورزش تایی چی

– آرتروز و سردرد

آرتروز، علت، علائم و تشخیص

3164_orig2

یکی از بیماری های شایع در افراد بالای ۴۰ سال بیماری آرتروز است، به گونه ای که ۲۰% افراد بالای ۶۰ سال از درد ناشی از آرتروز رنج می برند. شایعترین علت ناتوانی جسمی و از کارافتادگی در سنین پیری بیماری آرتروز  است. آرتروز که به زبان عموم مردم سائیدگی مفصل یا مهره نامیده می شود با ایجاد درد هنگام حرکت و گاه هنگام استراحت، توانایی انجام بسیاری از امور روزانه را از فرد بیمار سلب می کند.

 پیشگیری و درمان آرتروز  در ارتباط بسیارنزدیک با نحوه ی استفاده از مفاصل است. نظر به اینکه نحوه ی زندگی ایرانیان زمینه ی مستعدی برای ابتلا به آرتروز ایجاد می کند،آگاهی از عوامل به وجود آورنده و تشدید کننده ی بیماری برای هرشخص سالم یا بیمار ضروری است. بنا به این ضرورت سعی کرده ایم که در این نوشته طریقه پیشگیری از آرتروز، چگونگی جلوگیری از پیشرفت بیماری، نحوه یکنار آمدن فرد مبتلا به آرتروز با بیماری خود و روش درمان را توضیح دهیم. نخست برای درک بهتر مطالب بایستی ساختمان مفصل توضیح داده شود.

مفصل چیست

مفصل یک ساختمان تقریباً پیچیده است که دو استخوان را به یکدیگر متصل می سازد. به عبارتی دیگر دو استخوان که بایستی در مجموع به یکدیگر متصل شوند به وسیله ساختمانی به نام مفصل به هم مربوط  می شوند.

وظیفه مفصل

 تأمین حرکت استخوان ها و انتقال فشار یک استخوان  به استخوان دیگر از وظایف اصلی مفاصل است. تصورکنید اگر در بدن مفصل وجود نداشت چه اتفاقی می افتاد؟! سر را نمی توانستیم به اطراف یا بالا و پایین حرکت دهیم، دست ها بی حرکت بودند، قادر به راه رفتن نبودیم، نمی توانستیم بنشینیم  یا خم شده چیزی را از زمین بلند کنیم، حتی حرف نمی توانستیم بزنیم و غذاخوردن برایمان مقدور نبود چون فک هایمان به هم چسبیده بود و مانند یک مجسمه کاملاً بی حرکت بودیم. از وظایف دیگر مفصل انتقال فشار یک استخوان  به استخوان دیگر است به گونه ای که باعث آسیب و خوردگی استخوان نشود. به عنوان مثال مفصل زانو وزن بدن را از ران به استخوان های ساق پا(درشت نی و نازک نی) منتقل می کند.

انواع مفاصل بدن

 مفاصل بر اساس نوع حرکت خود به چهارنوع تقسیم بندی  می شوند:

 مفاصل ثابت

 این مفاصل دو استخوان را به طور ثابت و بدون حرکت درکنار یکدیگر قرار می دهند مانند استخوان های جمجمه.

مفاصل با حرکت محدود

 این مفاصل به استخوان های مربوط به خود اجازه می دهند تا مختصری حرکت در آن ها وجود داشته باشد مانند مفصل دنده های قفسه سینه با  ستون مهره های پشتی.

 مفاصل دارای حرکت در یک محور

 استخوان های مربوط به اینگونه مفاصل در یک محور  دارای حرکت هستند مانند مفاصل بندهای انگشتان.

مفاصل دارای حرکت در چند محور

این مفاصل حرکت استخوان های مربوز به خود را در چند محور مقدور  می سازند مانند مهره های کمری، گردنی یا مفصل انگشت شست دست.

قسمت های تشکیل دهنده مفصل

 نظر به وظیفه مهم مفاصل، مفصل از ساختمان پیچیده ای تشکیل شده است.

این قسمت ها عبارتند از:انتهای استخوان های شرکت کننده در مفصل، غضروف مفصلی، کپسول مفصلی که در داخل آن پرده سینوویوم قراردارد و مایع سینوویال را ترشح می کند، رباط ها و عضلات اطراف مفصل. مفصل زانو پیچیده ترین و مهمترین مفصل بدن است چرا که بیشترین انتقال وزن بدن به زمین از طریق این مفصل انجام می شود. به همین دلیل به عنوان نمونه ساختمان این مفصل را مورد بررسی قرار می دهیم.

در مفصل زانو سه استخوان ران، درشت نی و کشکک به یکدیگر مرتبط شده اند. از آنجا که سطوح مفصلی استخوان ران با سطوح مفصل استخوان درشت نی منطبق نیستند جهت جبران این عدم تطابق و نیز سهولت در حرکت مفصل، سطح مفصل توسط منیسک(بالشتک)ها که از جنس فیبری و غضروفی هستند پرشده است. این بالشتک های غضروفی باعث تحمل فشارهای وارده بر زانو نیز می شوند. دور مفصل را یک کپسول از جنس محکم می پوشاند که درددرون آن یک پرده به نام سینوویوم قرار دارد.

این پرده عضوی فعال است و سلول های آن دارای قدرت ترمیم و زاد و ولد هستند. درون این پرده از یک مایع لغزنده به نام مایع سینوویال پرشده است. مایع  سینوویال در درون مفصل و در بین استخوان ها مانند روغن عمل کرده و حرکات مفصل راتسهیل می کند. رباط ها(لیگامان ها) و عضلات اطراف مفصل نیز باعث ثبات و استحکام مفصل می شوند.

روماتیسم

 روماتیسم در لغت به معنی درد مفصلی است و اصطلاح روما (Rheuma) به  بیماری هایی  گفته می شود که مفاصل رادرگیر می کند. این بیماری ها متنوع و گوناگون است و یکی از آن ها بیماری آرتروز نام دارد. اکثر اوقات اصطلاح روماتیسم برای التهاب مفصل(آرتریت) کاربرد دارد.

آرتروز

آرتروز یکی از بیماری های روماتیسمی است که مفاصل دارای حرکت را درگیر  می کند. کلمه« آرتروز» در علم طب به معنی ایجاد تغییرات  فرسایشی یا تخریبی پیشرونده در سطح غضروف مفاصل است. به عبارت دقیق تر آنچه که مردم آن را به عنوان ساییدگی یا ساییده شدن سطح تماس استخوان های یک مفصل  می دانند، به زبان پزشکی آرتروز نامیده می شود.

آرتروز مفصل منجر به از کارافتادگی نسبی مفاصل می شود. نام های علمی دیگری که برای این  بیماری به کار می رود عبارتند از : استئوآرتریت، بیماری دژنراتیو مفصلی(DJD)،ارتریت هیپرتروفیک، بیماری مفصلی پیشرونده وآرتریت پیری.

مفاصلی که وزن بدن را تحمل  می کنند و یا آن هایی که در طول عمر انسان کار بیشتری را انجام می دهند، بیشتر دچار آرتروز می شوند. به عنوان مثال مفصل زانو در افراد چاق  و مسن، مفصل بند انگشتان در دست قالی بافها و یا مهره های گردنی در دندانپزشکان و رانندگان بیشتر دچار آرتروز می شوند.

arthrose1

انواع آرتروز

 آرتروز بردو نوع اولیه و ثانویه است. آرتروز نوع اولیه یا بی دلیل(ایدیوپاتیک) هیچ علت زمینه ای خاصی وجود ندارد و مفصل به مرور زمان و بدون دلیل مشخص دچار ساییدگی  می شود. در نوع ثانویه یک علت زمینه ای موجب ایجاد آرتروز شده است. به عنوان مثال فردی که در اثر تصادف دچار شکستگی استخوان ران شده و بعد از انجام عمل جراحی و یا جوش خوردن استخوان شکسته یک پایش کوتاهتر از دیگری است به علت تفاوت طول پاها و ایجاد فشار نامتعادل و بیشتر بر روی یک قسمت مفصل، خیلی زود مبتلا به آرتروز مفصل زانو یا ران می شود.

افرادی نیز به خاطر شغلی که مدت ها به آن اشتغال داشته اند، دچار آرتروز می شوند. به عنوان نمونه رانندگان افرادی هستند که به خاطر شغل خود  خیلی زود مبتلا به آرتروز گردن می شوند. عده ای از بیماران آرتروز را هم معنی با پوکی استخوان می دانند، در صورتی که این دو اصطلاح، دو بیماری جداگانه هستند. اگرچه گاهی ممکن است هر دو بیماری در یک فرد وجود داشته باشد

میزان شیوع آرتروز

آرتروز شایع ترین بیماری مفصلی انسان هاست. طبق آمارهای موجود عده زیادی در جهان و نیز در ایران به دلیل ابتلا به آرتروز شدید قادر نیستند که بدون کمک شخص دیگر یا عصا کارهای شخصی خود را انجام دهند. با افزایش سن، شیوع آرتروز بیشتر می شودبه طوریکه به عنوان مثال از هر صد زن جوانتر  از ۴۵ سال دو نفر مبتلا به آرتروز هستند.

در صورتی که در زنان بین ۴۵ تا ۶۵ سال این تعداد به ۳۰ نفر و در زنان بالای ۶۵ این تعداد به ۶۸ نفر می رسد. در کل بیماری آرتروز در زنان و مردان زیر ۴۵ سال یکسان است ولی بعد از سن ۵۵ سالگی در زنان بیشتر از مردان دیده می شود.

آرتروز در بچه ها و جوانان بسیارکمیاب است. طبق آمار کتاب های خارجی در مردان مسن بیشتر مفصل ران و در زنان مسن بیشتر مفاصل بند انگشتی و قاعده ی شست دست گرفتار آرتروز می شود ولی در آماری که از ایران تهیه  شده است بیشترین مفصل گرفتار آرتروز مفصل زانو است که دلیل آن وضعیت خاص زندگی ما ایرانی هاست. سر دوپانشستن، چهار زانو نشستن، از پله بالا و پایین رفتن و خم کردن مکرر زانو بیش از ۹۰ درجه که در زندگی ایرانیان معمولتر از دیگر کشورها است می تواند دلیل شیوع بیشتر آرتروز زانو نسبت  به دیگر ملیت ها باشد.

علل و عوامل

 عوامل زمینه ساز ایجاد آرتروز زانو متعددند. از جمله این عوامل می توان از اختلال شکل اندام تحتانی( مثل پای ضربدری  یا پرانتزی)، بد عمل کردن با مفصل زانو( مانند چهارزانو نشستن، دو زانو نشستن، سر دوپا نشستن و پیمودن پله خصوصاً با شیب تند)، ضربه های مداوم(راننده های وسایل وسایل نقلیه سنگین که به طور مداوم و اغلب بیش ازحد به مفاصل پاهای خود فشار وارد می کنند)، پارگی و اختلال شکل عناصر مفصلی( مانند منیسک ها، رباط ها و کپسول مفصلی)، نرمی استخوان کشکک و در رفتگی مکررآن، بیماری های مفصلی( مثل آرتریت، روماتوئید، التهاب عفونی مفصل)، چاقی، عوامل ژنتیکی و ضعف  و شلی عضلات نگهدارنده مفصل در اثر عدم تحرک و ورزش و نیز افزایش سن فرد نام برد.

علت

 به طورکلی علت ایجاد آرتروز را می توان به سه دسته تقسیم بندی کرد:

۱) افزایش فشار بر روی غضروف مفصل: به عنوان مثال در یک فرد چاق نیروی زیادی برروی مفصل ها وارد می شود که ناشی از وزن فرد است. گاهی به علل مکانیکی فشار زیادی بر روی مفصل وارد می شود مانند زمانی که بین سر و تنه استخوان ران افزایش یافته باشد. ضربه های شدید یا ضربه های خفیف اما مداوم مثل در رفتگی مکرر کشکک، نیز با ایجاد فشار بر روی غضروف مفصل باعث ایجاد آرتروز می شوند.

 ۲) نقص در غضروف مفصل :به عنوان مثال در بیماری های آرتریت روماتوئید، نقرس و هموفیلی ساختمان غضروف مفصل معیوب می شود و باعث ایجاد بیماری آرتروز می گردد.

 ۳) نقص در ساختمان استخوان شرکت کننده در ساختمان مفصل: به عنوان مثال مصرف دراز مدت داروهای کورتون دار باعث می شود که استخوان زیر غضروف مفصلی از استحکام و سلامت کافی برخوردار نباشد و مفصل مستعد بروز آرتروز شود.

مفصل مبتلا به آرتروز

مهمترین مشخصه بیماری آرتروز تخریب تدریجی غضروف مفصلی است. علت اصلی تخریب غضروف در بیماری آرتروز عدم وجود عروق خونی جهت تغذیه آن است. تغذیه غضروف از طریق غشای سینوویوم و حرکات مفصلی صورت می گیرد. مهمترین مشخصه ی بیماری آرتروز تخریب تدریجی غضروف مفصلی است و اولین اتفاقی که رخ می دهد نرم شدن غضروف است. نرم شدن غضروف به دلیل زیاد شدن آب موجود در آن و کم شدن ماده ی زمینه ای (پروتئوگلیکان) است.

این اتفاق به خصوص در مناطقی از غضروف مفصلی رخ می دهد که بار زیادتری را تحمل می کند. با پیشرفت بیماری الیاف اصلی غضروف از بین رفته و غضروف نازک می شود. در مرحله بعد با پیشرفت بیشتر بیماری و حرکت مفصل، قطعاتی از غضروف کنده شده و استخوان مفصلی برهنه مانده و سائیده می شود و در استخوان زیر غضروف حفره ها یا کیست های خاصی بوجود می آید.

باز هم با گذشت زمان در لبه های استخوان مفصلی استخوانچه های کوچک اضافی (استئوفیت) تشکیل می شود که حرکت مفصل را محدود می کند و کم کم  غضروف باقیمانده نیز تبدیل به استخوان می شود.

در اثر ضربات مکانیکی و حرکات خشن مفصل و مزاحمت استئوفیت ها کپسول مفصل و پرده ی درون مفصل (سینوویوم) دچار التهاب شده، بافت فیبروز ایجاد می گردد. حال دیگر در مفصل خبری از دو سطح صاف و لاستیکی و لغزنده و حرکت نرم و راحت خبری نیست و دو سطح سفت و زبر با حرکت محدود در کنار هم قرار گرفته اند. این سیر مخرب، پیشرونده است تا جایی که مفصل خشک شده و از هر حرکتی باز می ماند. به همین خاطر به این بیماری، بیماری تخریب مفصلی (DJD) نیز می گویند.

علائم

 – درد: شاخص ترین علامت بیماری آرتروز در نزد بیمار درد است. معمولاً در مراحل اولیه ی بیماری، درد حس نمی شود ولی بالاخره با پیشرفت بیماری و تغییر وضعیت عناصر مفصلی همانند التهاب تاندون ها و بورس ها، ضخیم شدن غشاء سینویال و درگیر شدن استخوان های زیر غضروف بر شدت درد افزوده شده و بیمار را وادار به مشورت با پزشک می کند. درد عمقی، موقتی و محدود به مفصل درگیر است، اما با ادامه روند بیماری کار به جایی می رسد که درد دائمی شده و با استراحت به طور کامل برطرف نمی شود.

در آرتروز زمانی که بیمار پس از مدتی بی حرکتی شروع به فعالیت می کند، حرکت مفاصل همراه با درد است به عنوان مثال صبح که بیمار از خواب بیدار می شود حرکت مفصل برای وی دردناک است. شدت درد بستگی به میزان تخریب مفصل در عکس های رادیوگرافی ندارد به طوریکه بیش از ۹۰ درصد از افرادی که سن آن ها از ۶۵ سال بیشتر است در عکس رادیوگرافی نشانه های آرتروز را دارا هستند ولی تنها تعداد کمی (۲۰ درصد آن ها) از علائم بالینی آرتروز شاکی هستند.

مطلب قابل توجه اینکه در آرتروز ضایعه ی اصلی در غضروف رخ می دهد اما از آنجا که غضروف فاقد عصب است درد به علت خرابی غضروف نیست، بلکه به علت ایجاد ضایعه و تورم و التهاباتی است که در کپسول مفصلی استخوان یا ساختمانهای درون مفصل ایجاد می شود، گاهی درد به محل دورتری از ناحیه مفصل درگیر انتشار می یابد. همچنین تشدید علامت درد همراه با تغییرات آب و هوا به طور شایعی در بیماران مبتلا به آرتروز مشاهده می شود.

خشکی صبحگاهی: در فرد مبتلا به آرتروز، هنگامی که صبح از خواب بر می خیزید در مفصل مبتلای خود احساس سفتی و خشکی می کند به طوری که حرکت دادن مفصل برای وی بسیار سخت است. این حالت در بسیاری از بیماری های روماتیسمی دیده می شود اما در آرتروز این خشکی صبحگاهی کمتر از ۲۰ دقیقه طول می کشد. علت این امر عدم تحرک مفصل در طول شب است. گاهی به دنبال یک مسافرت طولانی با اتوبوس یا هنگام دیدن یک فیلم طولانی در حالت نشسته نیز این خشکی مفصلی رخ داده و بیمار را آزار می دهد.

لنگیدن: ممکن است بیمار مبتلا به آرتروز به خاطر احساس درد و محدودیت حرکت در مفصل مبتلا دچار لنگیدن شود.

– ول شدن (خالی شدن) خود به خود مفصل از زیر استخوان بالایی این حالت بیشتر در مفصل زانو رخ می دهد و علت آن ضعف و آتروفی (کوچک شدن) عضلات اطراف مفصل است.

التهاب و تورم: در مراحل اولیه بیماری آرتروز التهاب و تورم وجود ندارد ولی پس از مدتی این علائم در مفصل بوجود می آید.

 – صدا کردن مفصل در هنگام حرکت آن: این صداها گاهی در حین حرکت مفصل قابل لمس و گاهی قابل شنیدن است.

 – درگیری یک یا تعداد محدودی از مفاصل: در آرتروز معمولاً یک یا چند مفصل معدود مبتل است در صورتی که به عنوان مثال در بیماری آرتریت روماتوئید چندین مفصل گرفتار می شوند و بیماری از مفصلی به مفصل دیگر مهاجرت می کند.

 – حالت عمومی خوب بیمار: در فرد مبتلا به آرتروز ساده اولیه که بدون بیماری زمینه ای است، ضعف یا حالت بیمار گونه وجود ندارد.

کاهش دامنه ی حرکت مفصل: نهایتاً در مراحل پیشرفته تر آرتروز از دامنه ی حرکت مفصل کاسته می شود.

حساسیت موضعی بر روی مفصل: با فشار دست بر روی لبه های مفصلی یعنی همانجا که استئوفیت ها لمس می شوند بیمار احساس درد می کند.

تورم در مفصل یا نسج نرم اطراف آن:گاهی این تورم به علت تجمع مایع به میزان کم در فضای مفصلی است.

گرمی مفصل: ممکن است پوست مفصل مبتلا گرمتر به نظر برسد.

محدودیت: این محدودیت حرکت، هم موقعی که بیمار مفصل خود را حرکت می دهد و هم زمانی که پزشک مفصل بیمار را حرکت می دهد، مشاهده می شود.

اضمحلال و لاغر شدن عضلات اطراف مفصل: به علت عدم به کار گرفتن مفصل توسط بیماری به دلیل درد، ممکن است عضلات اطراف مفصل دچار لاغری و اضمحلال شوند.

بدشکل شدن مفصل: در مراحل پیشرفته استخوان بی از حد بزرگ می شود و مفصل بد شکل می شود و حالت نیمه در رفتگی پیدا می کند.

243_orig

تشخیص

 تشخیص بیماری آرتروز با توجه به شرح حال بیمار و خصوصیات بالینی بیماری مد نظر قرار می گیرد. جهت تأیید تشخیص بیماری آرتروز ، عکس های رادیوگرافی درخواست می شود. گاهی جهت رد کردن علل آرتروز ثانویه و وجود بیماری های زمینه ای، پزشک انجام آزمایشات و بررسی های اضافی دیگری را لازم می داند.

در عکس های رادیوگرافی گرفته شده از مفاصل دچار آرتروز چه می بینیم؟ تصاویر رادیوگرافی در مراحل اولیه بیماری طبیعی است اما به تدریج علائم بیماری در عکس مشاهده می شوند.

این علائم عبارتند از: تنگ شدن فضاهای مفصلی، سفت و سخت شدن (اسکلروز) استخوان زیر غضروف، کیست های استخوانی در استخوان زیر غضروف، تشکیل استخوانچه های کوچک و اضافی (استئوفیت ها) در لبه های استخوان مفصلی، تغییر شکل مفصل و حالت نیمه در رفتگی مفصل. البته همانگونه که قبلاً اشاره شد بیشتر افراد مسن و میانسال ممکن است در عکس رادیوگرافی برخی از این علائم را داشته باشند ولی تنها تعداد کمی از آن ها از نظر بالینی مبتلا به آرتروز هستند و از درد مفصل رنج می برند.

 گاهی روش های تشخیصی دیگری ممکن است برای بیماری آرتروز مورد استفاده قرار گیرد که عبارتند از:

آرتروگرافی (تزریق ماده ی حاجب درون مفصل و عکسبرداری رادیولوژیک از آن). آرتروسکوپی (دیدن داخل مفصل به وسیله ی آندوسکوپ).

آرتروتومی (باز کردن مفصل به روش جراحی و مشاهده داخل آن).

ام.آر.آی مفصل (که یک عکسبرداری دقیق توسط مغناطیس از اجزاء داخل بدن است).

سونوگرافی از مفصل.

 آزمایش خون و ادرار طبیعی است و فاکتور روماتوئید (RF) منفی است. در آرتروز چند مفصلی (ژنرالیزه) ممکن است سرعت رسوب گلبول های قرمز (ESR) افزایش یافته باشد. در آزمایش مایع مفصل مبتلا به تعداد گلبول های سفید تا حدی افزایش یافته اند. بنابراین تشخیص قطعی آرتروز به کمک مجموعه ی علائم در شرح حال بیمار، معاینه و انجام عکس و آزمایشات ضروی است که توسط پزشک انجام می شود.

 سیر و پیش آگهی بیماری آرتروز

 اگر چه اکثراً معتقدند که آرتروز به طور غیر قابل برگشتی پیشرونده است اما در بسیاری از مبتلایان ، بیماری حالت ثابتی به خود گرفته و تا آخر عمر به همین حال باقی مانده و پیشرفت نمی کند و حتی در بعضی بیماران پسرفت و بهبودی بیماری نیز دیده شده است. قابل ذکر است حتی از نظرعکس های رادیوگرافی نیز سیر بهبودی در بعضی بیماران مبتلا به آرتروز  مشاهده شده است.

بنابراین ما معتقدیم سیر آرتروز را می توان با درمان های دارویی و از آن مهمتر روش های غیر دارویی صحیح (که در مبحث درمان و پیشگیری بیان می کنیم) متوقف کرد و یا حتی آرتروز ایجاد شده را درمان نمود. اما این مهم زمانی میسر است که بیماری آرتروز در مراحل اولیه تشخیص داده شده و درمان شروع شود. بیمار بایستی در سیر درمان خود کمال همکاری را با پزشک داشته باشد و با تغییر و اصلاح عادات و وضع زندگی خود در پیشگیری از پیشرفت بیماری همکاری نماید، اگر چه گاهی اجرای این دستورات برای بیمار مشکل است.

  • خواننده گرامی :

پیشنهاد می شود مطالب زیر را جهت کسب اطلاعات بیشتر در زمینه * آرتروز* مطالعه فرمایید.