پای پرانتزی و عوامل ایجاد آن

پای پرانتزی (به انگلیسی: Genu Varum)‏ نامیده می شود.در حالت طبیعی ایستاده با زانوهای صاف، زمانی که قوزک ها کنار یکدیگر قرار گرفته‌اند، نباید فاصله چندانی بین زانوها وجود داشته باشد.اگر به هر دلیلی فاصله بین زانوها افزایش یابد، درحالی که قوزک ها به هم چسبیده اند پای پرانتزی (ژنوواروم) نامیده می شود.

عارضه پای پرانتزی نوعی اختلال در طرز قرار گرفتن ساق­ های پا است که در آن زانوها از هم فاصله زیادی می­ گیرند. افراد مبتلا در هنگام راه رفتن پاهای خود را به طرف خارج کشیده و با لبه خارجی پا راه می­ روند.

عوامل ایجاد پای پرانتزی

عواملی که باعث پای پرانتزی یا ژنوواروم می گردند عبارتنداز

عدم هماهنگی در صفحه رشد(در کودکان)

بیماریی های که باعث کاهش ماده معدنی استخوان می شوند(مثلاً بیماری راشیتیسم و استئومالاسی)

به دنبال ضربات وارده(به ویژه به صفحه رشد)

آرتروز (استئوآرتریت)

پارگی رباط های زانو
شکستگی‌های انتهایی استخوان ران که منجربه بد جوش خوردن شده اند

شکستگی قسمت فوقانی استخوان درشت نی(به علت بد جوش خوردن)

بیماری پاژه

آرتریت روماتوئید

منبع: ویکی پدیا , بیتوته

علت، تشخیص و درمان زانوی پرانتزی

 

  post_image

زانوی پرانتزی یعنی نزدیک شدن لبه های داخلی زانو به هم و دور شدن لبه های خارجی آن ها از هم . بنابراین زمانی که فرد می ایستد و پاها را به هم  نزدیک می کند ما شاهد فاصله گرفتن زانو ها از هم  هستیم در حالیکه که مچ پا ها به هم چسبیده اند .نوع ساختاری زانو پرانتزی در نتیجه اختلالات و تغییر شکل های استخوانی عارض می شود. نوع وضعیتی  زانوی پرانتزی در اثر ترکیبی از موقعیت های مفصلی، که باعث راستایی غلط در زانو می شوند بدون اینکه در استخوان های دراز تغییر یا انحنایی وجود داشته باشد عارض می شود. این عارضه از نمای خلفی و قدامی قابل رویت می باشد. در عارضه  زانوی پرانتزی به علت زاویه داخل ران و ساق پا، خط اعمال وزن به سمت داخل مرکز زانو منتقل می شود.

 

تشخیص زانوی پرانتزی

در حالت عادی وقتی سر پا مستقیم می ایستید و مچ پاهایتان را به هم میچسبانید زانوهایتان هم در کنار یکدیگر قرار گرفته و فاصله کمی با هم دارند. گاهی این فاصله زیاد می شود و به نظر می رسد کل اندام های تحتانی چپ و راست بصورت دو پرانتز () در کنار یکدیگر قرار گرفته اند. معمولاٌ به این تغییر شکل اندام، زانوی پرانتزی می گویند.

علت زانوی پرانتزی

شایعترین علت آن انحراف قسمت بالایی استخوان درشت نی است که به آن ژنو واروم Genu varum می گویند. در این عارضه تنه استخوان درشت نی به خط محوری بدن نزدیکتر می شود به عبارت دقیق تر هرچه از بالای استخوان درشت نی یا تیبیا به سمت پایین تر میاییم، می بینیم استخوان به خط محوری بدن نزدیکتر شده است. البته گاهی علت زانوی پرانتزی در تغییر شکلی است که در قسمت های پایینی تنه استخوان ران ایجاد می شود.

اصلاح و درمان زانوی پرانتزی

درمان زانوی پرانتزی ساختاری

اصلاح زانوی پرانتزی ساختاری، عمدتا با استفاده به موقع از بریس در دوره های مناسب امکان پذیر می شود. یکی از این نوع بریس ها و وسایل کمکی است اصلاح زانوی پرانتزی نیاز به اصلاح ساختار اسکلتی دارد که فقط در موارد شدید توصیه به استفاده از جراحی برای اصلاح زانو پرانتزی می شود.

درمان زانوی پرانتزی وضعیتی

در مورد زانوی پرانتزی وضعیتی هم می توان ملاحضات اصلاحی زیر را در نظر گرفت:

*ارائه حرکات تقویتی برای عضلات جانب خارجی ساق و ران
*ارئه حرکات کششی برای کپسول داخل زانو
*تصحیح راه رفت به صورتی که پنجه مستقیم و در مسیر خط پیشروی قرار گیرد.
*تصحیح کفش و تعویض کفش هایی که سائیدگی جانب خارج آن ها بیشتر از حد معمول است.
*پرهیز از نشستن در وضعیت چهار زانو

منبع : طب فیزیکی و توانبخشی دکتر فرخانی

 

حرکات اصلاحی زانوی پرانتزی و تشخیص آن

 ژنوواروم، زانوی درون گرد، زانو پرانتزی یا پاکمانی ( واروس بیش از حد ) اختلال در مفصل زانو است که در آن زانو ها از هم فاصله زیادی می گیرند. در این عارضه زاویه درشت نی- رانی به ۱۸۰ درجه نزدیک شده یا ازآن بیشتر می شود و بالطبع زاویه Q کاهش می یابد. این عارضه می تواند وضعیتی یا ساختاری باشد.

علت زانوی پرانتزی

شایعترین علت آن انحراف قسمت بالایی استخوان درشت نی است که به آن ژنو واروم Genu varum می گویند. در عارضه پا پرانتزی تنه استخوان درشت نی به خط محوری بدن نزدیکتر میشود به عبارت دقیق تر هرچه از بالای استخوان درشت نی یا تیبیا به سمت پایین تر میاییم، می بینیم استخوان به خط محوری بدن نزدیکتر شده است. البته گاهی علت زانوی پرانتزی در تغییر شکلی است که در قسمت های پایینی تنه استخوان ران ایجاد می شود.

علائم زانوی پرانتزی

*زانو از یکدیگر فاصله می گیرد
*استخوان درشت نی با پیچش داخلی همراه است
*فرد مبتلا بر روی لبه خارجی پا به صورت اردکی راه می رود.

این بیماری به علت های متفاوتی از قبیل وراثت، راه رفتن زودرس کودک و استفاده از پوشک های حجیم، نرمی استخوان، پوکی استخوان، آرتروز، آسیب به صفحات رشد، بد جوش خوردن شکستگی، فلج عضلانی، پارگی کپسول و رباط خارجی زانو، ضعف عضلانی و کوتاهی عضلات به وجود می آید.

حرکات اصلاحی زانوی پرانتزی

تقویت عضلات داخلی ران و همسترینگ

تمرین اول :

مانند شکل به پهلو دراز بشکید و سر را روی آرنج قرار دهید پای بالایی را روی صندلی قرار دهید تا پای پایینی بتواند به سمت بالا حرکت کند . حال پای زیرین را ۱۰ بار بالا آورید و هر بار ۱۰ ثانیه نگه دارید . برای اینکه بتوانید این تمرین را بیشتر بر روی بخش داخلی همسترینگ متمرکز کنید بهتر است کمی بسمت جلو یا شکم متمایل شوید تا بیشتر سمت داخل و خلفی ران در هنگام بلند کردن پا فعالیت نماید

تمرین دوم

به پشت دراز بکشید و پای راست را بالا بگیرید در حالی که  زانوی پای چپ ۹۰ درجه خم شده و روی زمین است . باند کشی را از وسط پای راست برده عبور دهید و با دست راست  دو سر باند کشی را بگیرید .

با دست راست کش را به سمت راست بکشید تا پا به سمت راست کشیده شود ولی با انقباض عضلات داخلی ران مانع انحراف پا به سمت راست شوید . این حالت را ۱۰ ثانیه نگه دارید .

تمرین سوم

در این تمرین برای کشش بخش داخلی ران و همسترینگ نشسته و پاها را تا جایی که ممکن است از هم باز کنید و دست ها را در مقابل روی زمین بگذارید . سپس به جلو کاملا خم شوید . آرنج ها را روی زمین بگذارید . ۶ -۵ ثانیه توقف کرده و سپس بلند شوید .

استفاده از تکنولوژی­ های جدید در تشخیص پای پرانتزی کودکان در کلینیک طب فیزیکی و فیزیوتراپی امید 

با استفاده از سیستم­های کامپیوتری ارزیابی بیومکانیکال، از کل اندام تحتانی کودک تصویربرداری انجام می گیرد، اینگونه تصویربرداری­ها به کمک دوربین­های خاصی صورت می­گیرد و مانند رادیولوژی نبوده و از بابت دریافت اشعه ایکس برای کودک مشکلی ایجاد نمی­کند و تصویر گرفته شده در نرم افزارهای خاصی تجزیه و تحلیل گشته و میزان انحراف مشخص می­شود و درنهایت در نوبت­های مختلف درمانی چنانچه کودک مشکل داشته باشد می­توان روند درمان را با کمک همین نرم­افزارها پیگیری نمود.

 

حرکات اصلاحی پای پرانتزی

بهتر است قبل از انجام این تمرینات ۱۰ تا ۱۵ دقیقه به انجام حرکات کشش عمومی بپردازید و اگر برایتان مقدور است مقداری نرم بدوید. در ابتدای جلسات تمرینی به انجام حرکات کششی مخصوص این ناهنجاری بپردازید و سپس تمرینات تقویت عضلانی را انجام دهید.

تمرینات کششی
نمرین ۱

حرکت اصلاحی پای پرانتزی 1 حرکات اصلاحی زانوی پرانتزی

وی زمین بنشینید. پاهای خود را تا حد امکان باز کنید. سپس سعی کنید انگشتان دست خود را به انگشتان پا نزدیک کنید در حالی که زانو به زمین چسبیده است و کاملا باز می باشد. اگر انجام این عمل برای شما امکان پذیر نیست و نمی توانید انگشتان پای خود را لمس کنید بهتر است ساق پا مچ پای خود را گرفته و سعی کنید در طی جلسات آینده انگشتان دست خود را بیشتر به انگشتان پا نزدیک کنید.

تمرین ۲

%D8%AD%D8%B1%DA%A9%D8%AA %D8%A7%D8%B5%D9%84%D8%A7%D8%AD%DB%8C %D9%BE%D8%A7%DB%8C %D9%BE%D8%B1%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%B2%DB%8C 2 حرکات اصلاحی زانوی پرانتزی

بر روی یک نیمکت بنشینید و مطابق تصویر زیر سعی کنید دو پا را با کمک دست از هم دور کنید.

تمرین ۳

%D8%AD%D8%B1%DA%A9%D8%AA %D8%A7%D8%B5%D9%84%D8%A7%D8%AD%DB%8C %D9%BE%D8%A7%DB%8C %D9%BE%D8%B1%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%B2%DB%8C 3 حرکات اصلاحی زانوی پرانتزی

مطابق شکل پای خود را بر روی یک سکو (میز یا هر چیزی که ارتفاع آن مناسب باشد) قرار دهید و سعی کنی که پای تکیه گاه (که روی زمین قرار دارد) را کاملا صاف کنید. اگر در ناحیه داخل ران احساس کشش نمی کنید باید پای خود را بر روی سکویی با ارتفاع بیشتر قرار دهید.

تمرین۴

نشستن قورباغه ای. این تمرین را برای مدت ۱۰ الی ۳۰ ثانیه انجام دهید

وضعیت شروع

%D8%AD%D8%B1%DA%A9%D8%AA %D8%A7%D8%B5%D9%84%D8%A7%D8%AD%DB%8C %D9%BE%D8%A7%DB%8C %D9%BE%D8%B1%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%B2%DB%8C 4 حرکات اصلاحی زانوی پرانتزی

وضعیت نشستن کامل

%D8%AD%D8%B1%DA%A9%D8%AA %D8%A7%D8%B5%D9%84%D8%A7%D8%AD%DB%8C %D9%BE%D8%A7%DB%8C %D9%BE%D8%B1%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%B2%DB%8C 5 حرکات اصلاحی زانوی پرانتزی

تمرین ۵

%D8%AD%D8%B1%DA%A9%D8%AA %D8%A7%D8%B5%D9%84%D8%A7%D8%AD%DB%8C %D9%BE%D8%A7%DB%8C %D9%BE%D8%B1%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%B2%DB%8C 6 حرکات اصلاحی زانوی پرانتزی

در این تمرین ابتدا باید زانو ها را با انقباض عضلانی به هم نزدیک کنید و اگر امکان دارد به هم بچسبانید. سپس سعی کنید که در همین وضعیت خم شده و انگشتان پا را لمس کنید.

اگر شما تمرینات آموزش داده شده را برای مدت حداقل ۲ ماه و هفته ای ۴ تا ۶ مرتبه انجام داده اید و مشاهده کردید که فاصله بین دو زانو کاهش یافته است می توانید حرکت زیر را نیز برای تسریع در اصلاح این ناهنجاری خود انجام دهید.

علائم و روش اندازه گیری زانوی پرانتزی

روش اندازه گیری زانوی پرانتزی

برای اندازه گیری این اختلال فرد بدون کفش و جوراب در حالی که زانوها و ران ها وی دیده می شود بدون هیچ گونه انقباض و تنوس عضلانی غیر طبیعی در عضلات ناحیه ران می ایستد. زانو باید در حالت اکستنشن کامل قرار گرفته و قوزک های دو پا به گونه ای به هم بچسبد که استخوان کشکک زانها به روبرو نگاه کنند.

در این حالت فاصله بین د اپی کندیل داخلی رانها (فوق لقمه داخلی ران) به وسیله متر نواری، خط کش، کولیس و یا کالیپر مخصوص اندازه گیری و ثبت می شود. در برخی متون بیشترین فراوانی بین این دامنه ۲ تا ۴ سانتی متر قید شده است.

بسیاری از نوزادان با توجه به وضعیت قرار گیری در رحم با زانو پرانتزی به دنیا می آیند. معمولا، این مشکل جای هیچ گونه نگرانی ندارد و زانو پرانتزی کودکان با بزرگتر شدنشان، برطرف می شود.

علائم زانوی پرانتزی

–  کوتاهی عضلات ناحیه داخلی، مانند عضلات نیمه غشایی و نیمه وتری، راست داخلی و درشت نئی قدامی

–  کشیدگی رباط ها و کپسول خارجی زانو ( نازک نئی- رانی) و مچ پا ( نازک نئی قاپی) و کوتاهی رباط ها و کپسول جانب داخلی زانو ( درشت نئی- رانی) و مچ پا (دلتوئید)

–  کاهش ارتفاع پایین تنه

–  تغییر زاویه کشگک ها و تمایل آنها به داخل

– آرتروز زودرس

– درد و احساس خستگی زود رس

– سائیدگی بیش از حد کناره خارجی کفش

درمان پای پرانتزی در کلینیک طب فیزیکی و فیزیوتراپی امید

عدم راستایی اندام تحتانی به خصوص مفصل زانو که موجب ضربدری شدن زانو (زانوی ضربدری – ژنووالگوس) یا پرانتزی شدن زانو (زانوی پرانتزی – ژنوواروس) می شود فرد را مستعد ابتلا به آرتروز و دردهای مفصلی می کند که در کلینیک طب فیزیکی و فیزیوتراپی امید به وسیله درمان های ارتوتیک و حرکات اصلاحی آن را درمان نمود و از ایجاد عوارض پای پرانتزی جلوگیری کرد.

نمونه ای از تمرینات ورزشی (قدرتی)زانوی پرانتزی

–  دروضعیت ایستاده پاها را به ترتیب از یکدیگر دور کنید. دست موافق پای دورشونده با جلوگیری از دور شدن پا می تواند اعمال مقاومت کند.

– در وضعیت ایستاده کنار دیوار با جانب خارجی ساق به دیوار فشار آورده و در دورکردن پا از یکدیگر بکوشید.

–  در وضعیت ایستاده دو به دو، پهلو به پهلوی یکدیگر رانها را از ناحیه جانب خارجی به هم بچسبانید و انها را از یکدیگر دور کنید.

–  در وضعیت ایستاده یک توپ طبی یا وزنه مناسب را با کنار خارجی پا پرتاب کنید.

علل پای پرانتزی در کودکان

 

پای پرانتزی تقریباً در همه بچه ها به درجات مختلف وجود دارد بطوریکه اگر بچه زیر ۱۸ ماه پای پرانتزی نداشته باشد تا حدودی غیر طبیعی است. به این وضعیت ژنوواروم Genu varum هم میگویند.

 طول رشد نوزاد و تغییر شکل زانو 

پرانتزی بودن پای نوزاد در بدو تولد به علت شکل قرار گرفتن وی در شکم مادر است. این وضعیت با رشد بچه کمتر شده بطوریکه در سن ۱۸ ماهگی پاهای بچه تقزیباً مستقیم میشوند. بعد از آن بتدریج انحراف برعکس میشود یعنی پاها به سمت بیرون متمایل میشوند بطوریکه وقتی زانو ها را به هم میچسبانیم مچ پا از هم قدری فاصله میگیرد.

علل دیگر پرانتزی بودن زانو در کودکان

  • آسیب صفحات رشد اطراف مفصل زانو بدنبال شکستگی و یا عفونت
  • استئوژنز ایمپرفکتا
  • دیسپلازی استخوانی
  • مشکلات بافت های نرم و بخصوص رباط های اطراف زانو

توجه داشته باشیم که

  • اگر پاهای بچه بعد از سن ۲۴ ماهگی همچنان پرانتزی است
  • شدت پرانتزی بودن زیاد است
  • شدت پرانتزی بودن در طرف بیش از طرف دیگر است

         .  باید به پزشک مراجعه کنید

درمان ژنو والگوم

عدم راستایی اندام تحتانی به خصوص مفصل زانو که موجب ضربدری شدن زانو (زانوی ضربدری – ژنووالگوس) یا پرانتزی شدن زانو (زانوی پرانتزی – ژنوواروس) می شود فرد را مستعد ابتلا به آرتروز و دردهای مفصلی می کند .در کلینیک طب فیزیکی و فیزیوتراپی امید  پس از ارزیابی بیومکانیکال و اسکنر سه بعدی به وسیله درمان های ارتوتیک و حرکات اصلاحی آن را درمان نمود و از ایجاد عوارض ثانویه جلوگیری کرد.

 پای به شکل X را ژنو والگوم Genu valgum میگویند. این وضعیت در بچه ها نیاز به درمان ندارد چون با بالا رفتن سن خودبخود خوب میشود. در صورت شدید بودن ژنووالگوم که حتی تا سنین ۱۱-۱۰ سالگی خوب نشده است ممکن است نیاز به عمل جراحی وجود داشته باشد. گاهی ژنو والگوم به علل بیماری هایی مانند راشیتیسم یا بعضی بیماری های مادرزادی بوجود میاید که برحسب مورد پزشک معالج اقدام به درمان آنها میکند.

ولی گاهی پای پرانتزی بعلت یک بیماری و یک اختلال ایجاد میشود. بیماری بلانت Blount disease یکی از این بیماریها است که کودکان نوپا را مبتلا میکند و موجب میشود رشد ساق در قسمت های بالای درشت نی دچار اختلال شود. در این بیماری حتی در سه سالگی هم پرانتزی شدن پا بهتر نشده بلکه پیشرفت میکند.

این بیماری نیاز به درمان دارد. اگر زود تشخیص داده شود ممکن است درمان با یک بریس کفایت کند. اگر درمان با بریس موفقیت آمیز نبود ممکن است برای ممانعت از پیشرفت بیماری نیاز باشد تا از عمل جراحی استفاده شود. این بیماری ممکن است در بچه های در سنین بلوغ هم ایجاد شود. این بچه ها معمولاً چاق هستند و معمولا درمان با بریس در این گروه سنی موفقیت آمیز نبوده و این بیماران معمولاً نیاز به عمل جراحی دارند.

 

ورزش مخصوص درمان پای پرانتزی

درمان پای پرانتزی

برای درمان پای پرانتزی راهکار های زیر ارائه شده است:

۱ -تصحیــح راه رفتن به صورتی که پنجه مستقیم و در مسیر خط پیشرفت قرار گیرد
۲ -زمان راه رفتن زانوها را بهم نزدیک کنید.
۳- زانوها در زمان نشستن بهم نزدیک کنید و یا ببندید.
۴ – در هنگام صبح و شب با روغن زیتون،روغن با بونـه،روغن گردو،روغن بادام تلخ،که مقداری گرم شده باشد ماساژ انجام شود. این کار به درمان زانو پرانتزی کمک می‌کند.
۵- پیاده روی در مسیرمناسب با کفش مناسب تا بهبودی عارضه
۶- تقویت عضلات ساق،زانو،ران،کمـر
۷- راه رفتن در استخر آب گرم در هفته حداقل دو روز کمک به درمان زانو پرانتزی می کند
۸-کاهش هرگونـه فشاری از روی سیستم عصبی و بدنـی.
۹- پرهیز از نشستن در وضعیت چهار زانو
۱۰- تصحیح کفش و تعویض کفشهایی که سائیدگی جانب خارجی آنها بیشتر از حد معمول است.

ورزشهای مخصوص پای پرانتزی

نمونه تمرینات کششی پای پرانتزی

تمرینات کششی زیر برای درمان پا پرانتزی مفید است:

۱)در حالی که رو به شکم خوابیده اید مچ پا را به خارج چرخانده و زانو را راست کنید تا قسمت داخلی ران تحت کشش قرار گیرند.

۲)در وضعیت ایستاده در کنار میز از پهلو قرار گیرید و به ترتیب یک پا را به طور مستقیم بالای آن بگذارید. سپس پای تکیه را دورتر نگه دارید و با تنه به طرف پایی که روی میز قرار دارد ، خم شوید.

۳)در وضعیت نشسته با گرفتن مچ پا آن را به حالت چرخش به خارج ببرید.

۴)در وضعیت نشسته به حالت قورباغه با کمک دستها، تنه را از زمین جدا کرده و با فشار کنترل شده جانب داخلی ساق بر روی زمین به کشش عضلات داخلی زانو بپر دازید .

۵)در وضعیت ایستاده قرار گیریددر حالی که پاها را از یکدیگر دور می کنید از ناحیه جانب داخلی مچ به زمین فشار آورید. می توان برای کمک به کشش ناحیه کشاله و داخلی ساق ، دست موافق پای تحت کشش را بر روی ناحیه خارجی ران در بالای مفصل زانو قرار داده و ران را به طرف داخل و پایین فشار آورید.

تشخیص و درمان پای پرانتزی

پاهای پرانتزی

پای پرانتزی نوعی اختلال در شیوه قرار گرفتن پا است . در حالت طبیعی ایستاده با زانوهای صاف، زمانی که قوزک ها کنار یکدیگر قرار گرفته‌اند، نباید فاصله ای بین زانوها وجود داشته باشد.اگر به هر دلیلی فاصله بین زانوها افزایش یابد، درحالی که قوزک ها به هم چسبیده اند منجر به پای پرانتزی می گردد.

تشخیص پرانتزی بودن پاها

برای این کار باید از فرد مورد نظر بخواهیم تا در حالت ایستاده قوزک پاها را به هم بچسباند به نحوی که کشکک­های زانو به سمت جلو باشد، سپس فاصله بین دو زانو را اندازه­ گیری می­کنیم، در این حالت عضلات ران فرد بایستی کاملا شل و بدون انقباض باشد. در افراد مبتلا فاصله بین دو زانو از هم زیاد بوده و بین دو پا حالتی شبیه به کمان مشاهده می شود.

درمان پاهای پرانتزی

    تجویز کفش طبی برای کودکان
تجویز کفش طبی و بریس برای کودکان(در موارد شدیدتر نسبت به بالا)
انجام جراحی. در کودکان در موارد شدید و زمانیکه روش‌های فوق پاسخ ندهد انجام می شود.
عمل جراحی. پس از بسته شدن صفحه رشد به خصوص در موارد شدید در بزرگسالان معمولاً جراحی انجام می شود.

استفاده از تکنولوژی­های جدید در تشخیص پای پرانتزی در

کلینیک طب فیزیکی و فیزیوتراپی امید 

با استفاده از سیستم­های کامپیوتری ارزیابی بیومکانیکال، از کل اندام تحتانی کودک تصویربرداری انجام می گیرد، اینگونه تصویربرداری­ها به کمک دوربین­های خاصی صورت می­گیرد و مانند رادیولوژی نبوده و از بابت دریافت اشعه ایکس برای کودک مشکلی ایجاد نمی­کند و تصویر گرفته شده در نرم افزارهای خاصی تجزیه و تحلیل گشته و میزان انحراف مشخص می­شود و درنهایت در نوبت­های مختلف درمانی چنانچه کودک مشکل داشته باشد می­توان روند درمان را با کمک همین نرم­افزارها پیگیری نمود.

مداخلات درمانی

برای درمان می­بایست از درمان­های ارتوتیک (وسایل کمکی) بسته به شدت ضایعه در مفصل زانو یا پا  (کفش) و نیز حرکات اصلاحی استفاده کرد.

گاهی تنها پوشیدن کفش طبی خاص کفایت می­کند و در برخی موارد نیاز است مداخله مستقیم از ناحیه زانو صورت گیرد.

علل پای پرانتزی

-عدم هماهنگی در صفحه رشد(در کودکان)
-بیماریی های که باعث کاهش ماده معدنی استخوان می شوند(مثلا بیماری راشیتیسم و استئومالاسی)
– به دنبال ضربات وارده(به ویژه به صفحه رشد)
-آرتروز (استئوآرتریت)
-پارگی رباطهای زانو
-شکستگی های انتهایی استخوان ران که منجربه بد جوش خوردن شده اند
-شکستگی قسمت فوقانی استخوان درشت نی(به علت بد جوش خوردن)
-بیماری پاژه
-آرتریت روماتویید

پای پرانتزی و درمان آن

پای پرانتزی

پای پرانتزی در نوزادان شایع است و بیشتر بعلت قرار گرفتن نا مناسب پاها در رحم است.با ایستادن و راه افتادن کودک قوس پا کاهش مییابد. این حالت در بیشتر موارد تا دو سه سالگی بهبود میابد. در این زمان با ایستادن قوزک داخلی و زانوها بهم میچسبند. اما باقی ماندن این حالت پس از دوتا سه سالگی میتواند غیر طبیعی باشد.

پای پرانتزی شدید میتواند نشانه بیماری “ریکتز” باشد. این بیماری در اثر کمبود ویتامین “د” ایجاد می شود.
گاهی آزمایش خون ضروری است. در برخی از کودکان رادیو گرافی پاها ضروی است بخصوص اگر کودک بالای سه سال دچار پای پرانتزی باشد . یا پرانتزی بودن پاها قرینه نباشد یا پای پرانتزی بجای کاهش ، افزایش پیدا کند. در برخ مواد پزشک ممکن است در معاینه متوجه علایمی گردد که نیاز به بررسی بیشتر داشته باشد.

درمان پای پرانتزی

در فرم طبیعی آن نیاز به درمان خاصی نیست اما در مواردی که پای پرانتزی ثانویه به بیماری خاصی است، درمان بیماری اولیه باید انجام شود. در موارد خاص استفاده از کفش مخصوص و حتی جراحی توصیه می شود.

درمان پای پرانتزی و زانوی ضربدری در کلینیک طب فیزیکی و فیزیوتراپی امید  انجام میشود از جمله :تمرین درمانی ، ورزش پای پرانتزی ،کفش مخصوص و…..   که بعد از معاینه تخصصی و ارزیابی بیومکانیکال درمورد آن تصمیم گرفته میشود اگر چه در بسیاری ازموارد درمان نمی خواهد .

در ادامه بحث زانوهای پرانتزی وضربدری می خواهیم به این نکته اشاره کنیم که در صورتی که این حالت زانوهای پرانتزی در کودکان و نوجوانان یعنی قبل از پایان یافتن سن رشد مشاهده شود باید حتما احتمال کمبود ویتامین  و نرمی استخوان در این افراد بررسی شود. به این علت که کنترل نرمی استخوان اگر به موقع صورت بگیرد می تواند نقش موثری را در اصلاح حالت پرانتزی بودن در این کودکان داشته باشد

همچنین استفاده از کفشها و کفی های طبی مناسب در کودکان و نوجوانان می تواند نقش اصلاح کننده را برای انحراف مفصل زانوها یعنی حالت ضربدری و پرانتزی در کودکان داشته باشد و کمک موثری را می تواند برای این افراد بکند.

اما در سنین بعد از رشد یعنی زمانی که دیگر صفحه رشد  استخوانی بسته شده و رشد فرد به پایان رسیده امکان اصلاح ضربدری و پرانتزی بودن بدون روشهای جراحی وجود ندارد یعنی بعد از پایان یافتن سن رشد فقط با استفاده از روشهای جراحی است که می شود زانو را صاف و اصلاح کرد و روشهای جراحی هم برای کسانی توصیه می شود که که زانوهایشان خیلی باز یا خیلی بسته و یا حالت ضربدری و پرانتزی بودن زانوهایشان خیلی پیشرفته باشد.در بقیه افراد روشهای غیرجراحی وجود دارد که می تواند کمکشان کند.

علل پرانتزی شدن پای کودکان

پای پرانتزی ( Genu Varum)‏

در حالت طبیعی ایستاده با زانوهای صاف، زمانی که قوزک ها کنار یکدیگر قرار گرفته‌اند، نباید فاصله چندانی بین زانوها وجود داشته باشد.اگر به هر دلیلی فاصله بین زانوها افزایش یابد، درحالی که قوزک ها به هم چسبیده اند پای پرانتزی (ژنوواروم) نامیده می شود.

به علت کمانی شدن پاها در این بیماری اصطلاح پای پرانتزی به کار می رود.در حالت پرانتزی شدن ساق پاها به سمت داخل انحراف می یابد.

علل پرانتزی شدن پای کودکان

-عدم هماهنگی در صفحه رشد(در کودکان)

-بیماریی‌های که باعث کاهش ماده معدنی استخوان می شوند(مثلاً بیماری راشیتیسم و استئومالاسی)

– به دنبال ضربات وارده(به ویژه به صفحه رشد)

-آرتروز (استئوآرتریت)

-پارگی رباطهای زانو

-شکستگی‌های انتهایی استخوان ران که منجربه بد جوش خوردن شده اند

-شکستگی قسمت فوقانی استخوان درشت نی(به علت بد جوش خوردن)

-بیماری پاژه

 -آرتریت روماتویید

 پرانتزی شدن پا درکودکان

پرانتزی شکل شدن پاها در اطفالی که تازه شروع به “راه رفتن” کرده اند معمولاً خود به خود اصلاح می شود.به این نوع از پرانتزی شدن زانوها، اصطلاح فیزیولوژیک بودن به کار می رود.این وضعیت معمولاً تا هیجده ماهگی برطرف می‌شود و بنابراین نیاز به درمان خاصی ندارد.عقیده بر این است که چنین وضعیتی(پرانتزی شدن فیزیولوژیک)در کودکانی که زودتر از حالت طبیعی راه می افتند شایع تر است.

درجات خفیف پرانتزی شدن در اطفال شایع است.این نوع تغییر به درمان نیازی ندارد.البته اگر تغییر شکل ایجاد شده تا پایان دوران کودکی اصلاح نشده باشد نیاز به درمان دارد.

درمان پای پرانتزی کودکان

  • تجویز کفش طبی برای کودکان
  • تجویز کفش طبی و بریس برای کودکان(در موارد شدیدتر نسبت به بالا)
  • انجام جراحی. در کودکان در موارد شدید و زمانیکه روش‌های فوق پاسخ ندهد انجام می شود.
  • عمل جراحی. پس از بسته شدن صفحه رشد به خصوص در موارد شدید در بزرگسالان معمولاً جراحی انجام می شود.پس از بسته شدن صفحه رشد استئوتومی انجام می گیرد.

در مرکز توانبخشی امید کفش طبی با استفاده از  ارزیابی بیومکانیکال و اسکنر سه بعدی طراحی و ساخته میشود .

درصورت عدم درمان پای پرانتزی با افزایش سن احتمال آسیب مفصل زانو که منجر به آرتروز زانو می‌شود تشدید می گردد.بنابراین در مواردی که به علت ژنوواروم شدید، آرتروز زانو ایجاد شده است احتمال انجام تعویض مفص زانو(آرتروپلاستی) مطرح می شود.

 عدم راستایی اندام تحتانی به خصوص مفصل زانو که موجب ضربدری شدن زانو (زانوی ضربدری – ژنووالگوس) یا پرانتزی شدن زانو (زانوی پرانتزی – ژنوواروس) می شود فرد را مستعد ابتلا به آرتروز و دردهای مفصلی می کند مرکز توانبخشی امید  به وسیله درمان های ارتوتیک و حرکات اصلاحی درمان و از ایجاد عوارض ثانویه جلوگیری میشود .

ملاحظات اصلاحی و درمانی

اصلاح زانوی پرانتزی ساختاری، عمدتا با استفاده به موقع از بریس (بریس  با استفاده از دستگاه CAD CAM و اسکنر سه بعدی طراحی و ساخته میشود )در دوره‌های مناسب امکان پذیر می‌شود. به طور معمول، قرار دادن گوه خارجی در کف پا یا پاشنه توصیه نمی‌شود زیرا به دنبال کمانی شدن ساقها، پا به پرونیشن تمایل پیدا می‌کند. اصلاح این نوع ناهنجاری نیاز به اصلاح ساختار اسکلتی دارد که فقط در موارد شدید توصیه به استفاده از جراحی برای اصلاح این وضعیت می‌شود.

ملاحظات اصلاحی زانوی پرانتزی

-ارائه حرکات اصلاحی زانوی پرانتزی

-ارائه حرکات تقویتی برای عضلات جانب خارجی ساق و ران

-ارئه حرکات کششی برای کپسول داخل زانو

– تصحیح راه رفت به صورتی که پنجه مستقیم و در مسیر خط پیشروی قرار گیرد.

– تصحیح کفش وتعویض کفشهایی که سائیدگی جانب خارج آنها بیشتر از حد معمول است.

– پرهیز از نشستن در وضعیت چهار زانو