تغییر شیوه زندگی و شهرنشینی میتواند منجر به ایجاد یبوست مزاج شود. کمتحرکی بدنی و تغییر الگوی غذایی از جمله مصرف فست فودها و کاهش مصرف میوه و سبزیها، از عوامل اصلی شیوع یبوست است. در صورتی که با یبوست و اسهال شدید یا بلندمدت مواجه شدید، باید برای تشخیص و درمان مناسب به پزشک مراجعه کنید.
اگر اجابت مزاج شما به ندرت و ناراحتکننده باشد یا اندازه مدفوع کوچک و سخت است، شما ممکن است از یبوست رنج ببرید. تعداد دفعات دفع در افراد مختلف ممکن است متفاوت باشد، اما در سلامت عمل دفع، نظم آن اهمیت دارد. میزان سه بار دفع روزانه تا سه روز یک بار، میزان مناسبی است. البته، ممکن است در برخی افراد، این میزان یک بار در هفته باشد. اما مهمترین نکته این است که مواد دفعی باید هر چه سریعتر از بدن خارج شوند، زیرا ماندن این مواد به مدت طولانی میتواند به دلیل وجود مواد زائد و گاهی سمی در رودهها و سیستم گوارشی، به دلایل مختلف بیماری ایجاد کند.
یبوست در افراد و یبوست در بارداری مانع جریان و جذب مواد مغذی حیاتی در بدن است و در نتیجه ممکن است در سلامت کلی فرد تاثیر بگذارد.*
به طور طبیعی، یک فرد سالم هر روز بین یک تا سه بار شکمش کار می کند و حداقل آن، هر سه روز یک بار است. معمولاً یبوست را این جور تعریف می کنند: اجابت مزاج کمتر از سه بار در هفته، ولی این تعریف کامل و جامعی نیست. یبوست همچنین می تواند قوام مدفوع را تغییر دهد به طوری که مدفوع سفت و خشک شود و یا اینکه اجابت مزاج برای شما سخت باشد و مجبور باشید زور بزنید. ممکن است هر روز شکمتان کار کند ولی احتمالاً درد دارد و حس می کنید که روده تان کاملاً خالی نشده و عمل دفع ناقص انجام شده است. امکان دارد احساس کنید مدفوع گیر کرده و خارج نمی شود و گاهی اوقات هم مجبور می شوید برای خارج کردن مدفوع از دستتان کمک بگیرید. هر کدام از این علایم می تواند نشان دهده انواع یبوست در شما می باشد
اگر شما به طور ناگهانی دچار یبوست شده اید و علت آن برای شما نا مشخص است یا تجربه تغییر ناگهانی در اجابت مزاج دارید و یا تجربه دردسکمی و خونریزی دارید حتما با پزشک معالجتان تماس بگیرید
انواع یبوست
یبوست ناشی از سوء مزاجی
یبوست ناشی از تغذیه غلط
یبوست ناشی از بد کار کردن غده ها
یبوست بعد از زایمان
یبوست در کودکان
درمان یبوست:
درمان یبوست باید بر اساس علت آن تعیین شود. در ابتدا، اصلاح رژیم غذایی برای افراد مبتلا به یبوست ضروری است. در صورتی که این روش جواب مناسبی ندهد، از داروهای ملین استفاده میشود. ابتدا از داروهای بی ضرر و کم ضرر شروع میشود و در صورت لزوم، داروهای محرک مورد استفاده قرار میگیرند. با این حال، تمام بیماران نیاز به مصرف دارو ندارند.
تغییر در رژیم غذایی شامل توصیه به مصرف مواد غذایی پرفیبر مانند سبزیجات و افزایش مصرف میوه، میتواند بهبود یبوست را به دنبال داشته باشد. همچنین، افزایش تحرک و فعالیت بیمار نیز توصیه میشود. در صورت امکان، قطع داروهایی که ممکن است منجر به یبوست شوند، یکی از راههای درمان است. درمان کم کاری تیروئید و سایر بیماریهای مرتبط نیز باید انجام شود.
بعضی از ملینهای معروف شامل هیدروکسید منیزیم، روغنهای معدنی مانند پارافین، داروهای گیاهی مانند سنا، سی لاکس و پسیلیوم، ملینهای اسموتیک مانند لاکتولوز، بیزاکودیل و روغن کرچک هستند. همچنین، روغن زیتون و روغن بادام نیز ملینهای ملایمی هستند که با عوارضی همراه نیستند. با این حال، قبل از استفاده از هر یک از داروها، بهتر است با پزشک خود مشورت کنید.
انواع درمان:
ابتدا غذا به وسیله دندانها باید خوب جویده شود و با بزاق دهان خوب مخلوط شود. خوب جویدن و نرم نمودن، اولین گام برای هضم بهتر مواد غذایی در بدن میباشد
دوم باید غذا در محیط آرام و به دور از استرس خورده شود و در معده مواد غذایی با شیره معده خوب مخلوط شود. شیره معده مادهای به نام پپسین ترشح نموده و پروتئینهای درشت مواد غذایی به مواد سادهتری تبدیل میشود، این کوچک شدن و نرم شدن از یبوست جلوگیری میکند در اینجا دستگاه کبدی، ماده صفرا را وارد جهاز هاضمه نموده و در حل کردن مواد چربی مۆثر است. معده در تنظیم غذا، نقش مخزن ذخیره را داراست و تأثیر شیره یا اسید معده در هضم غذا بسیار است
یبوست ممکن است بر اثر کمبود تراوشهای کبدی و لوزالمعده و روده نیز باشد. برای رفع این عامل، غذاهای سلولزدار مثل آرد سبوسدار و سبزیهای تازه مفید است
ساعات خوردن غذا و منظم خوردن نیز در رفع یبوست موثر است.
پرخوری و نامرتب خوردن و پر نمودن معده بسیار زیان آور است. استراحت دادن به معده و نخوردن به مدت کوتاه، باعث میشود که دستگاه گوارش استراحت نموده و کار خود را خوب انجام دهد
سبزیجات و داروهای گیاهی علاوه بر فعال نمودن معده، در هضم غذا بسیار مفید است
غذاهای پرچرب و شیرینیها و موادی مثل سوسیس و کالباس در هضم غذا مشکل ایجاد میکنند
غذایی که مدتی میماند و خوراکیهایی که در آن مواد نگهدارنده زده باشند، یبوست را تشدید نموده و معده را ضعیف میکند
درمان های گیاهی:
مصرف انجیر، به ویژه به صورت خشک، به عنوان بهترین درمان برای یبوست توصیه میشود. شربت انجیر میتواند یبوست اطفال را تسکین دهد. افراد بزرگ میتوانند مقداری انجیر خشک را به عنوان دسر بعد از غذا مصرف کنند یا مقداری انجیر خشک را خیس کرده و صبح ناشتا با آب آن میل کنند.
گیاهانی مانند سیر، موسیر و والک نیز از جمله گیاهانی هستند که میتوانند در درمان یبوست موثر باشند. افرادی که به طور منظم مقدار کمی از این گیاهان را با غذای خود میل کنند، کمتر از یبوست رنج میبرند. برگهای تازه والک را میتوان به همراه سبزیهای دیگر مانند جعفری خوردن تازه با غذا مصرف کرد. همچنین، موسیر را میتوان خشک کرده و به صورت پودر در غذا مصرف کرد.
تخم شنبلیله نیز برای درمان یبوست مفید است. این تخمها را میتوان برای مدتها نگهداری کرد بدون آنکه خراب یا فاسد شوند. اما اگر آنها را بکوبید و به صورت پودر در آورید، پس از چند روز بو میگیرند و خراب میشوند. بنابراین اگر میخواهید از تخم شنبلیله برای رفع یبوست استفاده کنید، مقدار کمی از آن را کوبیده و سه وعده در روز، صبح، ظهر و شب و در هر بار یک قاشق مرباخوری از این پودر میل کنید و میتوانید این پودر را با آب میل کنید.
در نهایت، استفاده از شیاف گلیسیرین 2% برای بزرگسالان و 1% برای کودکان میتواند بهبود عملکرد دفع مدفوع را تسهیل کرده و در درمان یبوست موثر باشد.
ازسری مطالب پزشکی عمومی و غیر تخصصی سایت (اطلاعات عمومی و غیر تخصصی پزشکی برای افزایش دانش سلامت و اطلاعات عمومی پزشکی بازدیدکنندگان)