آدرس: جنوب به شمال خیابان ولیعصر، نرسیده به مطهری، کوچه حسینی راد، پلاک 34

نوبت دهی مرکز : 88801800 – 021

انواع بلوغ در دختران و پسران, شرایط و ویژگی های آن

مقدمه

واژه نوجوان و بلوغ به گروه سني 19-10 سال اطلاق مي گردد و در واقع نوجواني مرحله بلوغ جسماني، رواني، اجتماعي و گذراز مرحله كودكي به بزرگسالي است كه بلوغ جسماني زودتر از بلوغ رواني و اجتماعي رخ مي دهد و همزمان با شروع زندگي باروري، تواناييهاي ذهني و قابليت هاي شناختي و عاطفي آنها شكل مي گيرد.

بحران دوران بلوغ و غلبه بر آن

دوران نوجوانی برای نوجوانان به عنوان یک مرحله مهم در زندگی، به تازگی شاهد ظهور یک پدیده شده است. از همیشه، نوجوانی به عنوان یک دوره مستقل در رشد و توسعه انسان مورد توجه قرار داشته است. اگرچه آغاز نوجوانی به طور کامل مشخص نیست، اما به طور عمومی، نوجوانی با پدیده بلوغ همزمان می‌شود و پایان آن با آغاز دوره جوانی است.

بلوغ یک دوره است که در آن فرد مسئولیت بر عهده خود را می‌گیرد و اعمال خود را مسئولانه انجام می‌دهد.

بلوغ 1

انواع بلوغ

بلوغ جنسي

اين بلوغ با ترشح غدوات جنسي و ظهور ويژگيهاي ثانوي جنسي از قبيل رويش و نمو موهاي زايد در بدن و فعاليت غدوات عرق در زير بغل و قاعدگي مي باشد.

بلوغ جسمي

اين بلوغ در حدود سن 18 سالگي تبارز مي کند که اکثر اعضا و اندامهاي بدن به اوج رشد خود مي رسند و شخص چهره طفلانه يا کودکانه خود را از دست مي دهد.
در واقع بلوغ جسماني به مجموعه تغييرات فيزيکي و فيزيولوژيکي در بدن انسان و ساير جانوران گفته مي شود که بر اساس آنها، بيشتر بر اثر ترشح هورمونهاي گوناگون، بدن کودک تبديل به بدن بزرگسال مي شود. بيشتر اين تغييرات جنبه جنسي دارند و به غدد و اندامهاي جنسي مرتبط مي شوند. به همين علت بلوغ باعث ايجاد آمادگي، احساس نياز و توانايي سکس و توليد مثل مي شود. زمان، فرآيندها و نشانه هاي بلوغ در پسران و دختران متفاوت است. جهش بلوغ اصطلاحا به رشد جسماني بسيار سريعي گفته مي شود که معمولا در اوايل بلوغ رخ مي دهد که در نهايت موجب افزايش قد، وزن و رشد عضلات بدن مي شود.

بلوغ شرعي

پايان يافتن و اتمام نهمين سال قمري زندگي دختران آغاز اين بلوغ است، که دختران مسئوليت جدي تري نسبت به دستورات الهي مي‎يابند و نسبت به آنها مسئول شمرده مي شوند.

بلوغ اخلاقي

اين بلوغ با کسب فضايل و سجاياي مقرر و پسنديده جامعه از قبيل صراحت لهجه، راستگويي و امانت داري و درستکاري و پذيرش مسئوليت در دختران نمايان مي شود.

بلوغ معنوي

همراه بودن دختر با احساس بندگي خداوند که ظهور آن در انجام فرائض و اجتناب از محرمات و گناهان است در شخص تبارز و رفته رفته شخص خداوند جل جلاله را در همه جا حاضر و خود را در محضر الله عزوجل احساس مي کند و …

بلوغ اجتماعي

سالهاي 17 و 18 سالگي زمان رسيدن دختران به بلوغ اجتماعي است که دختران در اين سنين رفتار صحيح زنانه مي‌يابند و در گفتار و کردار خود حالتي زنانه دارند.

بلوغ اقتصادي

در هنگام احساس استقلال طلبي شخص که او براي آينده خود پلان ها، تفکرات طرح مي‌کند و با تصرف در دارائيهاي مادي خود به فکر درآمد و مفاد براي رسيدن به زندگي بهتر، مي افتد.

بلوغ سياسي

حد قانوني اين بلوغ در کشور ما براي مردان و زنان يکسان است و آن سن راي دهي يعني 18 سالگي است، اما اين نظر به اشخاص تغيير مي کند و بستگي به ساير بلوغها، خصوصاً بلوغ اجتماعي دارد.

 

ويژگي هاي دوران بلوغ

بلوغ زمان تغييرات سريع است.بلوغ با تغييرات مشخص و رشد سريع در همه اندامهاي بدن همراه است.تغييرات ناگهاني و سريعي كه هنگام بلوغ اتفاق مي افتد ، موجب سراسيمه شدن ، دست پاچگي و نگراني نوجوان مي شود و در خيلي از موارد منجر به بروز رفتارهاي ناهنجار و غير مطلوبي در آنان مي گردد.

تغييرات در دوران بلوغ

بلوغ بحراني ترين دوره زندگي هر فرد است و برخورد صحيح والدين به نوجوانان كمك مي كند تا اين دوره پر تلاطم را آرام پشت سر بگذارند. سالم يا فاسد بار آمدن نوجوان به چگونگي تربيت او در خانه و محيط اجتماعي بستگي دارد.تغييرات دوران بلوغ كه در پسر و دخترمتفاوت است شامل دو دسته اند:
1-تغييرات جسمي 2-تغييرات روحي رواني

تغييرات دوران بلوغ در پسران

تغييرات جسمي

یکی از تغییرات بارز در دوران نوجوانی، به خصوص در رده سنی 12 تا 17 سال، تحت تأثیر هورمون‌های جنسی مردانه رخ می‌دهد. در پسران، صفات ثانویه جنسی به‌طور دیرتری نسبت به دختران ظاهر می‌شوند. تغییرات جسمی ناشی از بلوغ در پسران شامل موارد زیر است:

  • رشد موهای زهار و زیر بغل: آغاز رشد موهای زهار (ناحیه تناسلی خارجی) و در حدود 20 ماه بعد، رشد موهای زیر بغل، سینه و صورت رخ می‌دهد. همچنین، با افزایش فعالیت غدد عرق و چربی، ممکن است آکنه شکل گیرد. به دلیل تأثیرات اجتماعی، رشد موهای صورت برای پسران اهمیت زیادی دارد.
  • احتلام شبانه: حدود یک سال پس از رشد تستیکول‌ها، احتمالاً در ساعات نزدیک صبح و در حالت خواب، احتلام شبانه رخ می‌دهد که به طور غیرارادی است.
  • رشد قد، بازو و ساق: در این دوره، رشد قد با شتابی آغاز می‌شود و در میانگین، هر ساله 7 تا 12.5 سانتیمتر به قد پسران افزوده می‌شود و قدرت عضلانی و عرض سینه نیز افزایش می‌یابد.
  • تغییر صدا: تراشه صدا رخ می‌دهد، ابتدا صدای دوگانه شکل می‌گیرد و سپس به صدای بم‌تر و مردانه تغییر می‌کند.

شروع این تغییرات و سن بروز آنها در هر فرد ممکن است متفاوت باشد و تحت تأثیر ترکیبی از عوامل هورمونی، ژنتیکی و محیطی قرار دارد. در این بین، تغذیه مناسب و کافی، ورزش و فعالیت بدنی، بهداشت جسمانی و روانی نقش مهمی در این فرایند بازی می‌کنند.

تغييرات روحي –رواني

تغييرات اخلاقي كه در اين دوره براي نوجوان بروز مي كند:
به سرعت عصباني و خشمگين مي شود در عين حال به سرعت پشيمان گشته و خود را سرزنش مي كند و به طور كلي ناسازگار است.
در مواردي گستاخ و نامهربان و خشن و بي ادب جلوه مي كند. ولي انتظار دارد با محبت و دوستي باوي رفتار شود.
به نحو افراطي به خود توجه دارد و به جالب بودن ظاهرش بسيار علاقمند است و به دنبال كسب محبوبيت ( حتي در جنس مخالف) مي باشد.
خود را همه چيزدان مي پندارد و به همه چيز انتقاد مي كند
نسبت به والدين عناد و سرگشي دارد كه نشانه اي از استقلال طلبي اوست و نه خصومت و دشمني.
ترس و نگراني هاي درسي و جنسي و ترس از تمسخر دوستان موجب اضطراب و آشفتگي وي مي شود.
تمايل به گوشه گيري دارد.
احساس دلتنگي و خستگي مي كند
تمايل به مخالفت هاي اجتماعي دارد
شرم و حياي بيش از حد دارد
همزمان با اين دوره نگراني هاي خاص اجتماعي پسران مانند نگراني در مورد آينده تحصيلي ، خدمت سربازي ، آينده شغلي و وضع مالي با افزيش سن نوجوان و نزديك شدن به سال هاي پايان نوجواني افزايش مي يابد.
در اين دوران خانواده موظفند نوجوان را آگاه سازند و اعتماد به نفس و استقلال و ابتكار آنان را پرورش دهند.

تغييرات دوران بلوغ در دختران

تغييرات جسمي

علاوه بر بزرگ شدن همه جانبه اندام هاي بدن ، افزايش وزن وقد،برجسته شدن پستان ها، رشد موهاي زائد در ناحيه زهار و زير بغل، مهمترين تغييري كه در بدن دختران رخ مي دهد قاعدگي(عادت ماهيانه) است.
تعريف قاعدگي: به خونريزي دوره اي رحم ، قاعدگي مي گويندو از زمان شروع خونريزي قاعدگي تا شروع خونريزي دوره بعدي طول مدت قاعدگي گفته مي شود كه معمولا 28 روز مي باشد و در برخي افراد بين 21تا 35 روز است. طول مدتبين دو قاعدگي در يك نفر نيز عموما ثابت نيست.
فاصله دو قاعدگي تحت تاثير اضطرابهاي محيطي ، تغييرات فصلي و چگونگي وضعيت تغذيه اي قرار دارد ، به طور مثال دختراني كه به مدت طولاني از خانواده دور مي شوند فاصله قاعدگي آنها نا منظم مي شود.بايد دانست بي نظمي قاعدگي تا ايجاد قاعدگي هاي منظم حداكثر دو سال طول مي كشد تا بدن با تغييرات هورموني هماهنگي يابد. خون قاعدگي به آهستگي و به تدريج طي چند روز ( به طور متوسط بين 3تا 7روز) از بدن خارج مي شود.

تغييرات روحي –رواني

در اين دوران، دختر به دنبال هويتي است كه خود را در مقابل آن متعهد سازد. همان‌گونه كه مغز به دنبال الگوهايي است كه بتواند خود را به قبول آن متعهد نمايد؛ دختر نيز آگاهانه يا ناآگاهانه، خود را براي انتخاب-هاي مهم در بزرگسالي آماده مي‌كند. همسر يا شغلي انتخاب مي‌كند كه بازتاب كسي است كه او مي‌خواهد باشد يا در آينده بشود. دختري كه آزادي نسبي و امكانات تقريباً نامحدود دوران كودكي را پشت سر مي‌گذارد، ممكن است اين فرآيند را قدري هراسناك بيابد، چون ناگزير بايد انتخاب نمايد و مسئوليت بالاتري را در مقابل آنها به عهده گيرد. هر چند در اين دوره، تحمل درد و رنج و نوسان خلقي امري طبيعي است؛ ولي ميزان اين درد و ناراحتي بستگي به خلق‌وخو و در دسترس بودن الگوهايي دارد كه مي‌توانند از شخصيت جديد او حمايت كنند.
در آغاز دوره نوجواني، دختر به دنبال اعتبار بيروني براي اميدها و رؤياهاي عميق خود به عنوان يك زن مي‌باشد و وقتي آنچه را مي‌خواهد پيدا نمي‌كند، طبيعتاً خشمگين، هراسناك يا نوميد مي‌گردد و اين يكي از دلايل انقلاب جواني است. اين پيامدي طبيعي است.اگر به هيجانات دختر اعتبار داده نشود و در مسير مشخصي هدايت نگردد، ممكن است نوميدي، خشم و اضطراب او بر حسب خلقياتي كه دارد به راه هاي زير كشانده شود:
– افسردگي، بدخلقي، بيماري جسمي و؛
– رفتارهاي خود مخرب نظير استفاده از مواد مخدر و … ؛
– عناد و دشمني نسبت به والدين، دوستان و… .

نوجوان چه مي خواهد

ـ نيل به آزادي و رهايي از سلطه پدر و مادر: نوجوان براي اثبات هويت و شخصيت خود در صدد اثبات خود است.
ـ گرايش به ارتباط با نوجوانان ديگر: يادگيري اجتماعي

ـ علاقه به انتخاب شغل و آمادگي براي قبول مسئوليت: آزمون و خطا و استعداد
ـ کوشش در راه تامين مالي و استقلال اقتصادي: عدم وابستگي به والدين

ـ گرايش به انتخاب همسر و تشکيل خانواده: خيال پردازي و آزمون وخطا
ـ آمادگي براي پي بردن به ارزشهاي اخلاقي و معنوي: روش حل مشکل

ـ آگاهي از محدوديت ها و توانايي هاي خود و نوجوانان ديگر:برخورد منطقي با رقابت ها و واقع بيني
ـ قابليت پيشرفت در مفاهيم ذهني و مهارتهاي مختلف: کسب تجربه و درک مفاهيم بزرگسالان

ـ نياز به راهنمايي و پيشرفت به سوي کمال: الگوها و تجارب مناسب

بلوغ زودرس

بلوغ یک فرایند طبیعی است که در طول آن صفات جنسی ثانویه شکل می‌گیرند و فرد قابلیت باروری را به دست می‌آورد. تغییرات فیزیکی در دوران بلوغ ناشی از تحریک غده هیپوتالاموس در سیستم عصبی مرکزی، تحریک اعضای جنسی و ترشح هورمون‌های جنسی است. بلوغ زودرس به معنای ظهور علائم بلوغ فیزیکی و هورمونی قبل از سن 8 سال در دختران و قبل از سن 9 سال در پسران است. با توجه به تغییراتی که در ساختار زندگی شهری رخ داده است و پیشرفت‌هایی که در زندگی اجتماعی به وجود آمده است، بلوغ زودرس در دختران سفیدپوست به سن زیر 7 سال و در دختران سیاهپوست به سن زیر 6 سال تعریف می‌شود. این سن مرتبط با شروع بلوغ است، زیرا بلوغ یک فرایند چندساله است.

عوامل ايجاد‌كننده بلوغ زودرس

عوامل زيادي در شروع بلوغ اهميت دارند ولي بيشتر بار اين عوامل وابسته به ژنوم افراد است. در واقع اين ژنتيك است كه تعيين مي‌كند در چه سني فرد وارد بلوغ شود اما چنين به‌نظر مي‌رسد که ساير عوامل نيز بر سن شروع و البته پيشرفت تکامل بلوغ تاثيرگذارند. تغذيه، وضعيت عمومي سلامت، موقعيت جغرافيايي و البته حالت رواني همگي مي‌توانند بر زمان شروع بلوغ اثر بگذارند. اينکه در بيشتر موارد نشانه‌هاي بلوغ در يک دختر تقريبا در همان زماني که مادرش بلوغ را تجربه کرده ظاهر مي‌شود، نشان مي‌دهد ژنتيک بر زمان آغاز اين پديده اثر مستقيم دارد. اين در واقع در ساختار بدن فرد تعيين شده است اما اين تنها ژن نيست كه تعيين‌كننده است. برخي عوامل محيطي هم اين ژن را مي‌پرورانند، از جمله وزن، قد و تغذيه.

 

از سری مطالب پزشکی عمومی و غیرتخصصی سایت (اطلاعات عمومی و غیرتخصصی پزشکی برای افزایش دانش سلامت و اطلاعات عمومی پزشکی بازدیدکنندگان)

مشاوره رایگانمشاوره رایگان