حرکات اصلاحی

پرانتزی بودن پای نوزادان تا سن ۶ ماهگی طبیعی است، پس از آن بدشکلی پای پرانتزی یا زانوی پرانتزی (ژنو واروم) به تدریج تبدیل به پای ضربدری (ژنو والگوم) بیش از حد می‌شود که در پی اصلاحی تدریجی تا سن ۵ تا ۶ سالگی به حالت هم‌ترازی طبیعی والگوس (انحراف رو به خارج مفصل) درمی‌آید.کج شدن زانویکی ازخمیدگی های غیرطبیعی ناحیه تحتانی ساق پا است زمانیکه زانوی خودرا لمس میکنید فاصله زیادی بین مچ پا ها مشاهده می کنید درپزشکی به این کج بودن، زانوی ضربدری گفته می شود. بسیاری ازکودکان تاسن ۳ سالگی دچار ساق پای خمیده هستند واین خمیدگی به دلیل خم بودن ساق پا دررحم مادراست واین کودکان تاسنین ۴یا ۵ سالگی با زانو ضربدری مواجه هستند و درسن ۶یا ۷سالگی شروع به صاف شدن می کند. اگرچه دربعضی ازکودکان پا ضربدری بودن ادامه دارد و در مراحل بعدی رشد ایجاد می شود. دراین موارد دلیل کج بودن زانو ناشناخته است  اگرچه ممکن است براثرشرایطی مانند بیماری  نرمی استخوان ایجاد شود موارد بدشکلی های ژنتیکی نیز می تواند باعث بروز این کجی باشد. که در ادامه به بحث علائم زانوی ضربدری می پردازیم.

در کودکان:

 زانو ضربدری در کودکان سالم زیر شش یا هفت سال نسبتا شایع است. چنین چیزی به این خاطر اتفاق می افتد که وزن کودک رو به خارج از مفصل زانو قرار می گیرد که این بخشی نرمال از رشد و نمو کودک است. پای ضربدری به خودی خود در سال های بین ۱۰ - ۴ سالگی اصلاح می شود. این تغییر شکل ممکن است به صورت موقتی در سن ۳ سالگی به وجود آید و تا سن ۷ سالگی به صورت خود به خودی اصلاح شود.

علائم زانوی ضربدری

درصورتیکه کودک مبتلا به علائم زانو ضربدری بایستد و زانوهای خود را به یکدیگر بچسباند ناحیه تحتانی ساق پا از یکدیگر جدا می شود و مچ پا ها نسبت به حالت طبیعی از یکدیگر دورهستند

فاصله کوچکی بین پا ها درمقایسه با پای طبیعی ایجاد می شود. در کودکان بالاتراز سن ۴سال این فاصله بیشتر از۱۰ سانتیمتراست اما جای نگرانی نیست اگرچه درصورت بروز علائم پای ضربدری باید به پزشک مراجعه کنید:

۱-  فاصله بین مچ پاها بیشتراز ۱۰ سانتیمترباشد.

۲-  هنگام ایستادن تفاوت زیادی بین زاویه ناحیه تحتانی ساق پا باشد.

۳-  زایه زانو بیش ازحد به سمت بیرون یا داخل باشد.

۴-  به دلیل زاویه نامطلوب زانو درد در ناحیه زانو ایجاد شود.

۵-  راه رفتن را با مشکل مواجه کند.

زانوی ضربدری در بزرگسالان

کجی زانو در بعضی از مواقع در بزرگسالان هم ایجاد می شود در افراد بزرگسال این عارضه براثربیماری هایی مانند آرتروز استخوان یا روماتیسم ایجاد می شود در موارد شدید این حالت غیرطبیعی برروی قسمت های دیگر بدن مانند مفصل لگن، کمر یا پا تاثیر می گذارد و درنهایت منجر به درد، اشکال در راه فتن و لنگ شدن می شود.

دلائل کج شدن زانو یا زانوی ضربدری

بعضی از نوزادان به خاطر وضعیت فشردگی آن‌ها در رحم مادر با زانو ضربدری به دنیا می‌آیند. پاهای کودک با شروع راه رفتن وی قوی‌تر می‌شوند (در حدود ۱۲ تا ۱۸ ماهگی). اما در این کودکان در ۳ سالگی، پاهای کودک دچار خم می‌شوند. در این زمان هنگام ایستادن کودک، زانوها با یکدیگر تماس داشته، اما قوزک‌ها از یکدیگر جدا هستند. با رسیدن به سن بلوغ، پاها باز هم قوی‌تر شده و اکثر کودکان می‌توانند بدون تماس زانوها و قوزک به یکدیگر بایستند (بدون اینکه نیاز به وارد کردن فشار برای حفظ موقعیت وجود داشته باشد).

زانوی ضربدری در کودکان سالم زیر ۶تا۷ سال رایج است این به این دلیل است که وزن آنها برروی ناحیه خارجی مفصل زانو ایجاد می شود و این یکی از مراحل رشد طبیعی کودکان است در اکثرموارد کجی زانو بدون هیچ گونه درمان زانو ضربدری و خودبه خود اصلاح می شود. بدن کودکان در هنگام رشد تغییرات زیادی را متحمل می شود، که یکی از این تغییرات تغییر در حالت ساق پا است که به تدریج صاف می شود.

 درصورتیکه کجی زانو خود به خود اصلاح نشد و فاصله بین مچ پاها و پا ها بیشتر از۱۰ سانتیمترباشد وزانوها متقارن نباشد کودک با مشکل در روند رشد مواجه است دراکثرموارد دلیل پای ضربدری ناشناخته است اگرچه تعدادی از شرایط که درکودکی ایجاد شود می تواند به بروز این اختلال کمک کند این شرایط در زیرعنوان شده است:

۱-  نرمی استخوان: نرمی استخوان شرایطی است که برروی رشد کودک تاثیرگذاراست و بر اثر کمبود ویتامین دی دربدن ایجاد می شود ویتامین دی در مواد غذایی مانند روغن ماهی، تخم مرغ، دانه های مقوی وغلات وجود دارد.

۲-  شرایط کبود موادغذایی: ویتامین سی هم مانند ویتامین دی می تواند بر روی رشد استخوان ها و مفاصل تاثیر بگذارد و باعث نرمی استخوان است اگرچه در موارد نادر ایجاد میشود.

۳-  عوامل نادر ژنتیکی: این عوامل مانند ابتلا به سندروم کوهن است که می تواند باعث ایجاد مشکلاتی دریادگیری فرد، مشکلاتی در دید و ایجاد مشکلاتی در خم شدن مفاصل شود.

سوابق ابتلا به بدشکلی های ساختار مفصل ها هم می تواند یکی دیگر ازدلائل کجی زانویا زانوی ضربدری درکودکان باشد.

علت زانوی ضربدری دربزرگسالان

در بزرگسالان کجی استخوان می تواند بر اثر هر گونه آسیب دیدگی مانند شکستگی مچ پا و بیماری هایی مانند آرتروز استخوان یا روماتیسم ایجاد شود آرتروز مفصل زانو میتواند دربعضی ازمواقع باعث کج شدن زانو شود. کج شدن زانو می تواند باعث ایجاد فشار بروی قسمت زیر زانو و منجر به بیماری آرتروز در آینده شود.

تشخیص کج بودن زانو یا زانوی ضربدری

شما میتوانید علائم زانو ضربدری و کج بودن زانو را با اندازه گیری فاصله بین مچ پا ها هنگام ایستادن وچسباندن دوزانو به یکدیگر شناسایی کنید هم چنین میتوانید با خواباندن کودک برروی مفصل کمروصاف کردن پاها وچسباندن پاهابه یکدیگر فاصله داخل مچ پا ها را اندازه گیری کنید. اگرکودک درسن ۲ یا۴ سال است  و فاصله بین مچ پاها ۱۰ سانتیمتر یا کمتراست کجی با رشد کودک خود به خود اصلاح می شود، اما درصورتیکه فاصله بیشتراز۱۰ سانتیمترباشد کودک باید نزد پزشک برده شود فاصله بیشتراز۱۰ سانتیمتر دربچه ها درسنین بیشتر باید ارزیابی شود که آیا مشکلات دیگری باعث کج شدن زانو شده است علاوه براندازه گیری فاصله بین مچ پاها پزشک موارد دیگری را نیزارزیابی میکند که شامل مواردزیراست

۱-  ارتفاع پاها

۲-  تقارن زانو

۳-  تعادل پا،لگن وساق پا

۴-  ارزیابی حالت راه فتن که به صورت طبیعی است یا خیر

ممکن است پزشک درصورت نیاز کودک شما را به یک جراح ارتوپد، فردی که در ارزیابی اختلالات و آسیب دیدگی هایی مفاصل و استخوان تخصص دارد ارجاع دهد. کودک شما برای تشخیص بهترعلت ایجاد زانوی ضربدری به عکس برداری بوسیله اشعه ایکس نیاز دارد.

ساق پا وپای کودک شما

درصورتیکه نگرانی درمورد رشد ساق پا وپای کودک خود دارید حتما به پزشک مراجعه کنید

درمان زانوی ضربدری یا کجی زانو

دراکثر موارد برای درمان پا ضربدری و کجی زانو  به دلیل اینکه این حالت غیر طبیعی با رشد کودک خود به خود اصلاح می شود، به هیچ گونه درمانی نیاز نمی باشد . در کودکان بیشتر از۴ سال در صورتیکه فاصله بین مچ پا ۱۰سانتیمتر یا کمتر باشد جای هیچ گونه نگرانی نیست این عارضه با رسیدن کودک به سن ۶یا۷سال خودبه خود اصلاح میشود اما درصورتیکه این فاصله بیشتراز۱۰ سانتیترباشد برای درمان زانوی ضربدری باید کود ک را نزد پزشک ببرید چون ممکن است دلیل این عارضه موارد یا بیماری دیگری باشد

درمان ها براساس علت بروز عارضه

درصورتیکه کجی زانو بر اثر بیماری مانند نرمی استخوان ایجاد شده باشد برای درمان انحراف زانو ، نرمی استخوان باید درمان قطعی شود، نرمی استخوان معمولا بر اثر کمبود ویتامین دی در بدن ایجاد می شود. این ماده نقش مهمی را در رشد و استقامت استخوان ها ایفا می کند نرمی استخوان می تواند با مصرف مکمل های ویتامین دی یا تزریق ویتامین دی درمان شود مصرف موادغذایی حاوی کلسیم  و ویتامین دی همچنین میتواند کمبود این ماده را جبران کند نرمی استخوان بیماری است که علائم دیگری مانند درد مفاصل به صورت شدید را به دنبال دارد.

یکی دیگر ازموادی که برروی نرمی استخوان تاثیرگذاراست کمبود ویتامین سی است که می توان این کمبود را بامصرف مکمل های ویتامین سی یا موادغذایی حاوی این ویتامین جبران کرد.

حرکات کششی

 الف- کشش عضله دو سر رانی

۱- برای انجام حرکات اصلاحی زانوی ضربدری  فرد رو به شکم می خوابد حال مچ پای او را به داخل چرخانیده و زانو را باز می کنیم تا عضله دوسر رانی کشیده شود.

۲- فرد به پشت می خوابد و مچ پای او را به داخل می چرخانید. سپس زانو را صاف می کنیم و پا را بالا می آوریم تا عضله دوسر رانی کشیده شود.

ب- کشش نوار خاصره ای - درشت نئی

۱- فرد به پهلو می خوابد. پایی که نوار خاصره ای درشت نئی آن کوتاه شده است؛ بالا قرار می گیرد. حال، پای بالایی را در حالی که زانو صاف است، به سمت عقب می بریم و به سمت پایین فشار می دهیم.

۲- فرد در حالت ایستاده قرار می گیرد . پایی که نوار خاصرهای درشت نئی آن کوتاه شده است، اندکی عقب تر قرار می دهد. حال، لگن را به سمت همان پا جابه جا می کند تا نوار خاصره ای درشت نئی کشیده شود.

حرکات قدرتی

دربزرگسالان و درموارد شدید کجی زانو، انجام حرکات اصلاحی  و درمان زانوی ضربدری با ورزش می تواند به استقامت واستحکام مفصل زانو کمک کند.

تقویت عضلات نیم غشایی و نیم وتری

برای این منظور، فرد رو به شکم می خوابد. ساق او را به سمت داخل می چرخانیم و در مقابل خم کردن زانو توسط فرد در این وضعیت، مقاومت ایجاد می کنیم. در این حرکت، دو عضله نیم غشایی و نیم وتری بیشترین فعالیت را دارند.

برای اصلاح ابتدا با پزشک مشورت نمایید سپس تمرینات زیر را شروع کنید. تعداد تمرینات ۱۰ عدد در ۳ تکرار یعنی ۳۰ تمرین خواهد بود.

روی زمین بنشینید. یک بالشت کوچک را زیر زانو قرار دهید. با ۵ شماره زانو را به پایین فشار داده و نگاه دارید. عضله چهارسر ران را منقبض کنید ۵ شماره نگاه دارید و آزاد کنید. یک پا را از زمین بلند کنید. دست ها را روی ران بگذارید بیش از ۳۰ سانتی متر پا را بلند نکنید. یک پا را تا ۳۰ سانتی متر بلند کنید و به سمت راست حرکت دهید و باز گردید.

پاشنه پا را زمین بگذارید. بالشت را بردارید حالا پهلوی پا را از خارج به سمت زمین برگردانده و از شماره ۱ تا ۵ بشمارید و سپس پا را به حالت اول برگردانید. پاشنه پا را از زمین بلند نکنید، حالا پاشنه را به سمت داخل بچرخانید به طوری که انحنای داخلی پا به زمین بچرخد و نزدیک گردد. از شماره ۱ تا ۵ بشمارید و نگاه دارید سپس به حالت اول برگردید. روی یک صندلی، کودک را بنشانید. توپ بازی او را روی مچ پایش با دست های ببندید و از او بخواهید پایش را ۱۰ مرتبه بالا بیاورد و به سمت پایین برگردانند.

با حرکت قبل نشسته و همراه توپ از وی بخواهید پایش را بچرخاند تا قسمت داخلی پا رو به سقف قرار گیرد. تکرار ۱۰ تایی باعث تقویت عضله چهارسر رانی و دو قلو کودک خواهد شد. کودک را به پشت بخوابانید. هنوز توپ مورد استفاده است، توپ را به زیر زانو کودک ببندید. از وی بخواهید پایش را صاف بلند کند تا کف پارو به سقف قرار گیرد تکرار ۱۰ تایی را انجام دهید، تمرینات بالا را می توانند با چرخش توپ تکرار کنند.

صاف کردن ساق پا وبالا بردن

جامعه جراحان ارتوپد آمریکا توصیه می کند قبل ازانجام هرکدام ازاین تمرینات با تمرینات سبک مانند پیاده روی، دوچرخه به مدت ۵ دقیقه بدن خود را گرم کنید. زمانیه گرم شدید بر روی مفصل کمر بروی زمین درازبکشید یکی از زانوی های خود را خم کنید و کف پای خود را بر روی زمین قرار دهید پای دیگر را به صورت صاف بالا ببرید ماهیچه های ران را منقبض کنید و برای مدت زمان ۵ ثانیه آنرا در حالت بالا نگه دارید مطمئن باشید که ناحیه کمر و تورسو آرام  و راحت است و از خم کردن کمر و کمانی شدن آن خودداری کنید این حرکت را حداقل برای هر پا ده مرتبه تکرارکنید. این تمرین بر روی عضلات چهار سر در جلوی ران تاثیر گذار است و از مفصل زانو محافظت می کند.

حرکت اصلاحی اسکوات بوسیله دیوار

بامفصل کمر به دیوار تکیه دهید  پاشنه پاهایتان باید از دیوار فاصله داشته باشد و حالت بدن خود را به حالت نیمه نشسته یا اسکوات قراردهید زانوی شما باید با انگشتان پا دریک راستا باشد پاهای شما باید به اندازه عرض شانه باز باشد و زاویه اسکوات ۹۰ درجه و نه کمتر باشد ماهیچه های شکم خود را منقبض کنید وبرای مدت زمان ۱۰ ثانیه درحالت اسکوات بمانید. برای افزایش استقامت می توانید مدت زمان نگهداشتن خود در حالت اسکوات را افزایش دهید.

حرکت برای تقویت همسترینگ

پشت یک صندلی را نگه دارید وزن خود رابروی  یکی ازپاهاقراردهید وپای دیگر را عقب تر به صورت خمیده نگه دارید. برای استراحت انگشتانتان روی زمین قراردهید با ایجاد فشاربروی ناحیه همسترینگ پاشنه پای خود را به سمت باسن بالا بیاورید دراین حالت برای مدت ۵ ثانیه بمانید و سپس ساق پای خود را پایین بیاورید. این حرکت را ۱۰ مرتبه برای هرپا تکرارکنید شما باید این حرکت را کنترل کنید وازمفاصل همسترینگ زمانیکه ساق پای خود را بالا می آورید استفاده کنید

فشاربروی زانو

بروی زمین یا نیمکت بشینید یکی ازساق پا هایتان را به صورت صاف درجلوی خود قراردهیدیک حوله به پشت زانوی خود بپیچیدبا کشش ساق پا عضلات چهارسررا منقبض کنید وبروی پشت زانو که بوسیله حوله پوشیده شده فشارواردکنید این حرکت را به مدت ۳ ثانیه نگهدارید سپس زانوی خود را آزاد کنید و حرکت را برای هر دو ساق پا با ۱۰ تکرارانجام دهید.

درمان زانوی ضربدری با جراحی

بسیاربه ندرت و برای موارد شدید برای درمان پای ضربدری جراحی انجام میشود جراحی زمانیکه فاصله بین مچ پا های کودک بیشتراز۱۰ سانتیمترباشد  وناحیه تحتانی ساق پاهای او بیش ازحد انحنا داشته باشد وباعث ایجاد درد و اشکال در راه رفتن شده باشد انجام می شود جراحی معمولا با انجام موارد زیر انجام می شود:

۱-  کنترل رشد: دراین جراحی با قراردادن یک پلیت کوچک درناحیه داخلی زانو به تدریج باعث اصلاح رشد زانو و درمان پای ضربدری  درمدت زمان ۶تا۱۲ ماه می شوند.

۲-  اوستئوتومی: دراین جراحی قسمتی ازاستخوان ساق پا برداشته میشود وبا اصلاح زاویه زانو باعث جلوگیری از ایجاد فشار بر روی مفصل می شوند.

کنترل رشد اغلب برای افراد بالاتراز۱۴ تا۱۶ سال که هنوز مراحلی از رشدشان باقی مانده است انجام می شود.

توصیه های مهم درمان زانوی ضربدری با جراحی در بزرگسالان

درصورتیکه به جراحی نیاز دارید و عادت به کشیدن سیگاردارید بسیارمهم است که دوهفته قبل و حداقل ۳ ماه بعد از جراحی زانوی ضربدری از کشیدن سیگار خودداری کنید به دلیل اینکه مصرف سیگار باعث جلوگیری از جریان خون در استخوان ها می شود و می تواند از روند بهبودی جلوگیری کند یا آنرا به تعویق بیندازد. درصورتیکه شما جراحی استئوتومی انجام داده باشید حداقل ۶تا ۸هفته بعدازجراحی می توانید رانندگی کنید.

 

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *


*



کلینیک طب فیزیکی و فیزیوتراپی امید
آدرس کلینیک دیباجی: خیابان پاسداران، خیابان شهید کلاهدوز (دولت)، دیباجی جنوبی، روبروی سنجابی، پلاک ۱۷

آدرس کلینیک مطهری: خیابانَ ولیعصر، نرسیده به استاد مطهری، کوچه شهید حسینی راد (افتخار سابق)،پلاک ۳۴، طبقه همکف

-

طراحی سایت و سئو

آدرس کلینیک دیباجی:

تهران،خیابان پاسداران، خیابان شهید کلاهدوز (دولت)، دیباجی جنوبی، روبروی سنجابی، پلاک 17


مشاوره ایگان از طریق تلگرام 09107803155

آدرس کلینیک مطهری:

آدرس کلینیک مطهری:
تهران، خیابان ولیعصر، نرسیده به استاد مطهری، کوچه شهید حسینی راد « کوچه افتخار سابق»،پلاک 34، طبقه همکف


آمار بازدید